# Jaki ekogroszek wybrać - parametry, granulacja, świadectwo

> Na co patrzeć przy zakupie ekogroszku: które parametry mają znaczenie dla kotła z podajnikiem, jakie minimum wyznaczają przepisy w sezonie 2026/2027 i jak sprawdzić świadectwo jakości.

- **Adres kanoniczny:** https://skladyopalow.pl/poradnik/jaki-ekogroszek-wybrac/
- **Stan na:** 3 października 2026 (2026-10-03)
- **Opublikowano:** 2026-10-03
- **Status danych:** artykuł redakcyjny, źródła w tekście; data sprawdzenia treści jak "stan na"
- **Wydawca:** Składy Opałów (https://skladyopalow.pl/)
- **Jak cytować:** Składy Opałów, "Jaki ekogroszek wybrać - parametry, granulacja, świadectwo", https://skladyopalow.pl/poradnik/jaki-ekogroszek-wybrac/, stan na 3 października 2026.

**Dobry ekogroszek do kotła z podajnikiem ma wysoką wartość opałową (co najmniej 25 MJ/kg), mało popiołu (do 7%) i siarki (do 0,8%), niską spiekalność (RI do 25), niską wilgotność i równe ziarno bez miału.** Takie wartości ma w przepisach "groszek standard" - paliwo przeznaczone do kotłów klasy 3, 4 i 5 oraz kotłów spełniających wymagania ekoprojektu. Prawne minimum dla zwykłego węgla groszek jest w sezonie 2026/2027 dużo niższe, dlatego zawsze porównuj liczby ze świadectwa jakości, a nie nazwę na worku.

Poniżej wyjaśniamy po kolei każdy parametr, podajemy wymagania z rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych (Dz.U. 2024 poz. 1618) i podpowiadamy, jak odróżnić dobry towar od słabego jeszcze przed zakupem.

## Czym jest ekogroszek w świetle przepisów?

"Ekogroszek" to nazwa handlowa, a nie termin prawny. Przepisy posługują się nazwami sortymentów. Ekogroszek to w praktyce węgiel kamienny w sortymencie groszek, czyli o drobnym, w miarę wyrównanym ziarnie, które można podawać do paleniska ślimakiem lub tłokiem. Rozporządzenie z 4 listopada 2024 r. wyróżnia dwa rodzaje takiego paliwa:

- **węgiel groszek** o wymiarze ziarna 5-40 mm (tabela nr 4 załącznika),

- **węgiel groszek standard** o wymiarze ziarna 5-31,5 mm, opisany jako paliwo "dla urządzeń grzewczych klasy 3, 4 i 5 lub spełniających wymogi ekoprojektu" (tabela nr 5).

Oba rodzaje dotyczą węgla kamiennego oraz brykietów i peletów zawierających co najmniej 85% węgla kamiennego. Starszy podział według Polskiej Normy PN-82/G-97001 wyróżnia groszek I (16-30 mm) i groszek II (8-20 mm). Więcej o nazwach sortymentów piszemy w artykule [rodzaje węgla i sortymenty](/poradnik/rodzaje-wegla-sortymenty/).

## Jakie minimum musi spełnić ekogroszek w sezonie 2026/2027?

Rozporządzenie wprowadza wymagania etapami. Od 1 lipca 2025 r. do 30 czerwca 2027 r. węgiel groszek spełnia wymagania, jeśli ma nie więcej niż 11% popiołu i 1,40% siarki, wartość opałową co najmniej 23 MJ/kg i spiekalność RI nie większą niż 90 (§ 5 pkt 2). Docelowe wymagania z tabeli nr 4 zaczną w pełni obowiązywać od 1 lipca 2027 r. Wymagania dla groszku standard nie mają okresu przejściowego. Tabela nr 4 ma też datę końcową: rozporządzenie stosuje ją do 30 czerwca 2031 r. (§ 6 pkt 3). Po tej dacie, w obecnym brzmieniu rozporządzenia, z dwóch rodzajów groszku zostaje tylko groszek standard (tabela nr 5).

| Parametr | Węgiel groszek, 1.07.2025-30.06.2027 | Węgiel groszek, tabela nr 4 | Groszek standard, tabela nr 5 |
| --- | --- | --- | --- |
| Wartość opałowa Qir | min. 23 MJ/kg | min. 24 MJ/kg | min. 25 MJ/kg |
| Popiół Ar | max 11% | max 10% | max 7% |
| Siarka całkowita Str | max 1,40% | max 1,20% | max 0,80% |
| Spiekalność RI | max 90 | max 60 | max 25 |
| Wilgoć całkowita Wtr | przepis przejściowy jej nie wymienia | max 15% | max 11% |
| Wymiar ziarna | 5-40 mm (z opisu sortymentu w § 5) | 5-40 mm | 5-31,5 mm |
| Podziarno / nadziarno | przepis przejściowy ich nie wymienia | max 10% / max 5% | max 10% / max 5% |

Źródło: rozporządzenie Ministra Przemysłu oraz Ministra Klimatu i Środowiska z 4 listopada 2024 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych (Dz.U. 2024 poz. 1618), § 5 i załącznik. Stan prawny na 1 października 2026 r.

Z tabeli wynikają dwa praktyczne wnioski. Po pierwsze, legalny ekogroszek może dziś mieć tylko 23 MJ/kg i 11% popiołu - to zupełnie inne paliwo niż groszek standard z 25 MJ/kg i 7% popiołu. Po drugie, limit RI 90 w okresie przejściowym praktycznie niczego nie ogranicza: według materiałów dydaktycznych Politechniki Wrocławskiej najlepiej spiekalne węgle osiągają RI około 85. O tym, czy węgiel będzie się spiekał w Twoim kotle, przepis przejściowy więc nie przesądza.

Przy kontroli obowiązuje tolerancja z § 2 rozporządzenia. Dopuszczalne odchylenie wynosi między innymi 1 MJ/kg dla wartości opałowej, "3% wartości" dla popiołu, "0,3% wartości" dla siarki, 3 jednostki dla RI i "5% wartości" dla podziarna.

## Wartość opałowa - ile ciepła dostajesz z kilograma

[Wartość opałowa](/poradnik/wartosc-opalowa-paliw/) (symbol Qir, jednostka MJ/kg) mówi, ile ciepła da się uzyskać ze spalenia 1 kg paliwa w stanie, w jakim je kupujesz. Instytut Technologii Paliw i Energii (ITPE, dawniej IChPW) zwraca uwagę, że na świadectwach jakości podaje się ją właśnie w stanie roboczym, czyli razem z popiołem i wodą, które ciepła nie dają. Nie myl jej z ciepłem spalania (Qs) - ta wartość jest zawsze wyższa, bo zakłada odzyskanie ciepła ze skroplenia pary wodnej w spalinach.

Różnice są wyczuwalne w budżecie. 1 MJ to około 0,278 kWh, więc tona ekogroszku o wartości 25 MJ/kg zawiera ok. 25 GJ, czyli ok. 6 940 kWh energii. Tona o wartości 23 MJ/kg zawiera 23 GJ - o 8% mniej. Przy tej samej cenie za tonę paliwo słabsze jest więc realnie droższe. Zapotrzebowanie domu na opał przy różnych wartościach opałowych policzysz w [kalkulatorze ile opału na sezon](/kalkulatory/ile-opalu-na-sezon/).

## Popiół - balast, który trzeba wynieść

Zawartość popiołu (Ar, w procentach) to niepalna substancja mineralna. Materiały szkoleniowe Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego określają ją wprost jako balast: im więcej popiołu, tym gorsze paliwo, a sama substancja mineralna zawiera metale ciężkie i związki siarki. Każdy punkt procentowy popiołu to też mniej ciepła z kilograma.

W kotle z podajnikiem więcej popiołu oznacza w praktyce [częstsze opróżnianie popielnika](/poradnik/popiol-z-pieca-gdzie-wyrzucac/) i większe ryzyko żużlowania paleniska. Dlatego do takich kotłów warto szukać paliwa z popiołem bliżej 7% niż 11%.

## Siarka - mniej znaczy lepiej dla zdrowia i komina

Zawartość siarki całkowitej (Str) przekłada się bezpośrednio na emisję tlenków siarki. Siarka wprawdzie się spala, ale ITPE określa ją jako składnik niepożądany, bo produktem spalania jest toksyczny ditlenek siarki. Dla kotłów klasy 5 i ekoprojektu rozporządzenie przewiduje maksymalnie 0,80% siarki. Wyższa zawartość jest legalna w zwykłym węglu groszek, ale nie ma powodu jej szukać.

## Wilgoć - za wodę też płacisz

Wilgoć całkowita (Wtr) obejmuje wodę z płukania węgla w kopalni, deszcz w czasie transportu i składowania oraz wodę związaną w samym węglu. Według ITPE woda ma bardzo wysokie ciepło parowania, więc obniża użytkową kaloryczność paliwa i ucieka kominem jako para. Kupujesz ją na wagę jak węgiel.

ITPE przypomina, że zarówno wartość opałowa, jak i wilgoć całkowita są obowiązkowymi pozycjami świadectwa jakości. Po zakupie przechowuj ekogroszek pod dachem - mokry węgiel gorzej się podaje i daje mniej ciepła.

## Części lotne - jak węgiel się zapala i jak dymi

Części lotne (Vdaf) to gazy i pary wydzielające się z węgla podczas ogrzewania. Węgle stosowane w piecach domowych mają ich dużo. Według zestawienia typów węgla w materiałach UMWW węgiel płomienny (typ 31) i gazowo-płomienny (typ 32) mają ponad 28% części lotnych. Typ 31 ma brak lub słabą zdolność spiekania, a typ 32 średnią. Dla porównania antracyt ma 3-10% części lotnych i nie spieka się wcale.

Rozporządzenie nie wyznacza limitu części lotnych dla węgla groszek (określa go tylko dla antracytu i [koksu](/poradnik/koks-opalowy/)), ale wzór świadectwa jakości ma na nie rubrykę. Jeśli sprzedawca ją wypełni, możesz porównać oferty. W praktyce węgiel o dużej zawartości części lotnych łatwo się rozpala, ale wymaga dobrze ustawionego nadmuchu, żeby spalić się bez dymu.

## Spiekalność RI - najważniejszy parametr dla kotła z podajnikiem

Spiekalność (zdolność spiekania, symbol RI od Roga Index) to skłonność węgla do mięknięcia i zlepiania się w czasie ogrzewania. Oznacza się ją metodą Rogi według normy PN-81/G-04518: mieszankę 1 g węgla z 5 g wzorcowego antracytu odgazowuje się w 850°C, a potem bada wytrzymałość powstałego koksiku w bębnie. Politechnika Wrocławska podaje następującą skalę:

| RI | Ocena spiekalności |
| --- | --- |
| 0 | węgiel niespiekalny |
| do 20 | bardzo słabo spiekalny |
| 20-30 | słabo spiekalny |
| 30-40 | średnio spiekalny |
| 40-60 | dobrze spiekalny |
| powyżej 60 | bardzo dobrze spiekalny |

Źródło: Politechnika Wrocławska, instrukcja laboratoryjna "Technologia chemiczna - surowce i nośniki energii", oznaczanie zdolności spiekania metodą Rogi.

Spiekalność jest pożądana przy produkcji koksu, ale w kotle domowym przeszkadza. Węgiel, który się spieka, tworzy w palenisku zwarte bryły (spieki). W kotle retortowym mogą one blokować podawanie paliwa i dopływ powietrza, a palenisko trzeba wtedy częściej czyścić. Dlatego rozporządzenie dla kotłów klasy 3, 4 i 5 oraz ekoprojektu przewiduje RI najwyżej 25, czyli węgiel co najwyżej słabo spiekalny.

W ofertach spotyka się też inne skróty spiekalności, na przykład "LG". Przepisy i urzędowy wzór świadectwa jakości posługują się wyłącznie wskaźnikiem RI. Jeśli w ofercie widzisz inny symbol, poproś o wartość RI ze świadectwa.

## Granulacja, podziarno i nadziarno

Wymiar ziarna to przedział, w którym powinna mieścić się większość kawałków (dla groszku 5-40 mm, dla groszku standard 5-31,5 mm). Podziarno to udział ziaren mniejszych od dolnej granicy, czyli w praktyce drobnicy i miału. Nadziarno to udział kawałków większych od górnej granicy. Dla obu rodzajów groszku rozporządzenie dopuszcza do 10% podziarna i do 5% nadziarna.

Dla kotła z podajnikiem granulacja ma duże znaczenie. Za dużo drobnicy zbija się w zasobniku i w retorcie, za duże kawałki mogą zaklinować ślimak. Producent kotła zwykle podaje w instrukcji obsługi, jaki zakres ziarna dopuszcza - warto to sprawdzić przed zakupem, bo od właściwego paliwa może zależeć gwarancja.

## Jaki ekogroszek do kotła z podajnikiem?

Rozporządzenie wiąże parametry groszku standard z kotłami klasy 3, 4 i 5 oraz spełniającymi wymagania ekoprojektu i tłumaczy je potrzebą "dotrzymania kryteriów energetycznych oraz emisyjnych" tych urządzeń. To dobry punkt odniesienia dla każdego nowoczesnego kotła z podajnikiem. Przed zakupem:

- Sprawdź w instrukcji kotła, jakie paliwo dopuszcza producent: sortyment, zakres ziarna, minimalną wartość opałową, maksymalną spiekalność i wilgotność.

- Porównaj te wymagania z wartościami ze świadectwa jakości oferowanego paliwa.

- Jeśli producent nie podaje szczegółów, kieruj się parametrami groszku standard: co najmniej 25 MJ/kg, popiół do 7%, siarka do 0,8%, RI do 25, wilgoć do 11%, ziarno 5-31,5 mm.

- Sprawdź uchwałę antysmogową swojego województwa - niektóre wyznaczają własne minimum dla węgla (patrz niżej).

- Przy zmianie dostawcy kup najpierw mniejszą partię i obserwuj, czy paliwo się nie spieka i czy kocioł nie wymaga innych nastaw.

## Jak rozpoznać słaby ekogroszek?

Jakość potwierdzi tylko badanie w akredytowanym laboratorium, ale kilka sygnałów powinno skłonić do ostrożności:

- **brak świadectwa jakości** albo odmowa wydania jego kopii - sprzedaż paliwa bez wymaganego świadectwa jest zakazana (art. 7 ust. 7a pkt 5 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw),

- **świadectwo, które nie pasuje do towaru**: inny rodzaj paliwa niż na fakturze, brak numeru, daty lub podpisu, puste rubryki parametrów,

- **dużo drobnicy i pyłu** na dnie worka lub w pryzmie - to podziarno, które w podajniku się zbija,

- **mokry węgiel** - płacisz za wodę, a paliwo gorzej się podaje,

- **dużo kamieni i łupków** - matowe, szare, ciężkie kawałki zwiększają popiół,

- **parametry "za dobre" przy cenie wyraźnie niższej niż w okolicy** - porównaj oferty na stronie [ceny ekogroszku](/ceny-opalu/ekogroszek/),

- **spieki, żużel i dużo popiołu** po pierwszych dniach palenia przy niezmienionych nastawach kotła.

Kontrole pokazują, że problemy z granulacją się zdarzają. W decyzji z 19 grudnia 2025 r. (DIH-2 nr 26.2025) Prezes UOKiK utrzymał w mocy nakaz wycofania z obrotu partii węgla orzech, w której podziarno wynosiło 22,7% przy dopuszczalnych 10%. Ta sama wartość różniła się od deklaracji ze świadectwa jakości wystawionego przez sprzedawcę.

## Co sprawdzić na świadectwie jakości ekogroszku?

Sprzedawca musi przekazać każdemu kupującemu kopię świadectwa jakości poświadczoną za zgodność z oryginałem (art. 6c ust. 2 ustawy). Wzór świadectwa określa rozporządzenie z 23 grudnia 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 2843). Czytaj je w tej kolejności:

- **Rodzaj paliwa** - czy to "węgiel groszek" czy "groszek standard" i czy zgadza się z fakturą.

- **Kolumna "wartość wskazana przez przedsiębiorcę"** - według przypisu do wzoru sprzedawca podaje tu wartości graniczne, które gwarantuje (np. popiół nie więcej niż 8%), a nie wynik jednego badania.

- **Kolumna "wartość dopuszczalna"** - limity z rozporządzenia. Wartości sprzedawcy muszą się w nich mieścić.

- **Wartość opałowa, popiół, siarka, RI, wilgoć, podziarno** - porównaj z wymaganiami swojego kotła i z innymi ofertami.

- **Dane formalne** - numer świadectwa, NIP i REGON, adres punktu sprzedaży, data, miejsce i podpis oraz wskazanie systemu certyfikacji lub dokumentu, na podstawie którego sprzedawca uznał paliwo za zgodne z wymaganiami.

Szczegóły - także to, co zrobić, gdy skład nie wydaje świadectwa - opisujemy w poradniku [świadectwo jakości paliwa stałego](/poradnik/swiadectwo-jakosci-paliwa/).

## Ekogroszek a uchwały antysmogowe

Uchwały antysmogowe przede wszystkim zakazują paliw najgorszej jakości (miałów, mułów, flotokoncentratów, węgla brunatnego) i wyznaczają terminy wymiany starych kotłów. Część z nich stawia też wymagania samemu węglowi:

- **wielkopolskie** (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2017 r. poz. 8807) zakazuje spalania węgla kamiennego i paliw z niego, które nie spełniają któregokolwiek z parametrów: wartość opałowa co najmniej 23 MJ/kg, popiół nie więcej niż 10%, siarka nie więcej niż 0,8%,

- **lubelskie** (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2021 r. poz. 917) i **zachodniopomorskie** (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2018 r. poz. 4984) zakazują spalania paliw niespełniających wymagań z rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych.

W Wielkopolsce ekogroszek z 1,0-1,4% siarki może więc być legalny w sprzedaży, a jednocześnie niedozwolony do spalania. Zasady dla swojego województwa sprawdzisz w dziale [przepisy antysmogowe](/przepisy/).

## Najczęstsze pytania

### Jaka wartość opałowa ekogroszku jest dobra?

Prawne minimum dla węgla groszek wynosi do 30 czerwca 2027 r. 23 MJ/kg, a docelowo 24 MJ/kg. Paliwo dla kotłów klasy 5 i ekoprojektu (groszek standard) musi mieć co najmniej 25 MJ/kg. Do nowoczesnego kotła z podajnikiem warto szukać paliwa z 25 MJ/kg lub więcej.

### Jaka spiekalność ekogroszku jest najlepsza?

Im niższa, tym lepiej dla kotła z podajnikiem. Groszek standard ma RI najwyżej 25. Według skali Politechniki Wrocławskiej węgle o RI do 20 są bardzo słabo spiekalne, a powyżej 40 dobrze spiekalne.

### Czy ekogroszek i węgiel groszek to to samo?

"Ekogroszek" to nazwa handlowa. W przepisach i na świadectwie jakości występuje "węgiel groszek" (5-40 mm) albo "węgiel groszek standard" (5-31,5 mm). Nazwa z przedrostkiem "eko" niczego nie gwarantuje - liczą się parametry ze świadectwa.

### Czy mogę sam zbadać jakość ekogroszku?

Domowe próby nie zastąpią badania. Wartość opałową, popiół, siarkę czy RI oznacza akredytowane laboratorium na Twój koszt. Jeśli podejrzewasz, że [towar w składzie nie spełnia wymagań](/poradnik/reklamacja-wegla-zla-jakosc/), możesz to zgłosić wojewódzkiemu inspektoratowi Inspekcji Handlowej, który ma prawo pobrać próbki do badań.

### Czy ekogroszek w workach jest lepszy niż luzem?

Sposób pakowania nie mówi nic o parametrach. Worki chronią przed deszczem i ułatwiają przechowywanie, ale obowiązek wydania świadectwa jakości dotyczy obu form sprzedaży. Porównuj parametry i cenę za tonę, a nie opakowanie.

## Źródła

- Rozporządzenie Ministra Przemysłu oraz Ministra Klimatu i Środowiska z 4 listopada 2024 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych (Dz.U. 2024 poz. 1618): [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001618](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001618)

- Ustawa z 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1529: [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001529](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001529)

- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 23 grudnia 2022 r. w sprawie wzoru świadectwa jakości paliw stałych (Dz.U. 2022 poz. 2843): [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220002843](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20220002843)

- Prezes UOKiK, decyzja DIH-2 nr 26.2025 z 19 grudnia 2025 r.: [https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf/43104c28a7a1be23c1257eac006d8dd4/b05e867e74265913c1258d81004329cf/$FILE/DIH-2%20Nr%2026.2025%20z%2019.12.2025%20r_.pdf](https://decyzje.uokik.gov.pl/bp/dec_prez.nsf/43104c28a7a1be23c1257eac006d8dd4/b05e867e74265913c1258d81004329cf/$FILE/DIH-2%20Nr%2026.2025%20z%2019.12.2025%20r_.pdf)

- Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, M. Mastalerz, "Paliwa stałe - rozpoznawanie i zakup paliw dopuszczonych do stosowania" (materiały konferencji szkoleniowej): [https://www.umww.pl/artykuly/56482/pliki/prezentacjapaliwastale.pdf](https://www.umww.pl/artykuly/56482/pliki/prezentacjapaliwastale.pdf)

- Instytut Technologii Paliw i Energii, "Węglowe ABCadło W - jak wartość opałowa": [https://itpe.pl/weglowe-abcadlo-w-jak-wartosc-opalowa/](https://itpe.pl/weglowe-abcadlo-w-jak-wartosc-opalowa/)

- Instytut Technologii Paliw i Energii, "Węglowe ABCadło W - jak wilgoć": [https://itpe.pl/weglowe-abcadlo-w-jak-wilgoc/](https://itpe.pl/weglowe-abcadlo-w-jak-wilgoc/)

- Politechnika Wrocławska, instrukcja laboratoryjna "Technologia chemiczna - surowce i nośniki energii" (oznaczanie spiekalności metodą Rogi): [https://www.polymer-carbon.ch.pwr.edu.pl/instrukcje/SNE_koksowanie.pdf](https://www.polymer-carbon.ch.pwr.edu.pl/instrukcje/SNE_koksowanie.pdf)

- Uchwała antysmogowa województwa wielkopolskiego, Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2017 r. poz. 8807: [https://edziennik.poznan.uw.gov.pl/WDU_P/2017/8807/akt.pdf](https://edziennik.poznan.uw.gov.pl/WDU_P/2017/8807/akt.pdf)

- Uchwała antysmogowa województwa lubelskiego, Dz. Urz. Woj. Lubelskiego z 2021 r. poz. 917: [https://edziennik.lublin.uw.gov.pl/legalact/2021/917/](https://edziennik.lublin.uw.gov.pl/legalact/2021/917/)

- Uchwała antysmogowa województwa zachodniopomorskiego, Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2018 r. poz. 4984: [https://e-dziennik.szczecin.uw.gov.pl/WDU_Z/2018/4984/akt.pdf](https://e-dziennik.szczecin.uw.gov.pl/WDU_Z/2018/4984/akt.pdf)