# Palenie od góry w kotle zasypowym - jak to robić i kiedy nie

> Jak rozpalać od góry w kotle zasypowym i piecu, co mówią badania o emisji i oszczędności, kiedy tej metody nie stosować i jakie przepisy dotyczą czujników czadu oraz czyszczenia komina.

- **Adres kanoniczny:** https://skladyopalow.pl/poradnik/palenie-od-gory/
- **Stan na:** 2 października 2026 (2026-10-02)
- **Opublikowano:** 2026-10-03
- **Status danych:** artykuł redakcyjny, źródła w tekście; data sprawdzenia treści jak "stan na"
- **Wydawca:** Składy Opałów (https://skladyopalow.pl/)
- **Jak cytować:** Składy Opałów, "Palenie od góry w kotle zasypowym - jak to robić i kiedy nie", https://skladyopalow.pl/poradnik/palenie-od-gory/, stan na 2 października 2026.

**Palenie od góry polega na tym, że węgiel lub drewno kładzie się na ruszt, a rozpałkę i ogień umieszcza na wierzchu, zamiast przysypywać żar zimnym opałem. Gazy z nagrzewającego się paliwa przechodzą wtedy przez płomień i częściowo się dopalają, dlatego Ministerstwo Środowiska zalecało tę metodę w kotłach zasypowych, piecach i kominkach. Badanie Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla pokazało jednak, że efekt w kotłach komorowych jest nieprzewidywalny, więc pierwszeństwo zawsze ma instrukcja producenta urządzenia.**

Poniżej opisujemy, jak rozpalać od góry, w jakich urządzeniach ma to sens, co wyszło w pomiarach i jakie przepisy o czujnikach czadu i czyszczeniu przewodów kominowych obowiązują 1 października 2026 r.

## Na czym polega palenie od góry?

W tradycyjnym kotle zasypowym powietrze wchodzi pod ruszt, a spaliny wychodzą górą. Gdy na rozżarzony żar wsypie się porcję zimnego węgla, paliwo zaczyna się odgazowywać, ale wydzielone gazy (tlenek węgla, węglowodory, smoły) trafiają w chłodniejszą strefę nad paliwem i w dużej części nie spalają się. Wychodzą kominem jako dym. Poradnik Ministerstwa Środowiska "Czyste ciepło w moim domu ze spalania paliw stałych" z 2017 r. opisuje to tak: wrzucanie zimnego węgla na gorący żar powoduje straty ciepła i intensywne dymienie, a niespalone składniki węgla ulatujące z dymem "stanowią nawet 30% jego wagi".

Przy rozpalaniu od góry kolejność jest odwrotna: ogień zaczyna się na wierzchu złoża i powoli schodzi w dół. Gazy uwalniane z niżej położonego, nagrzewającego się paliwa muszą przejść przez strefę płomienia. Ministerstwo nazywa to techniką "górnego spalania współprądowego" i porównuje do zasady działania nowoczesnych kotłów automatycznych, w których paliwo jest podawane do strefy żaru w sposób ciągły.

## W jakich urządzeniach można palić od góry?

Ministerstwo Środowiska wskazuje urządzenia, w których wlot powietrza znajduje się pod rusztem, a wylot spalin w górnej części komory spalania. W praktyce dotyczy to przede wszystkim:

- prostych kotłów komorowych z ręcznym zasypem, w których paliwo leży na ruszcie w jednej komorze (popularne kotły "górnego spalania"),

- pieców wolnostojących (np. typu "koza"), kuchni węglowych i kominków na drewno,

- kotłów szybowych, które konstruktor zaprojektował do rozpalania złoża od góry.

Raport IChPW zwraca uwagę, że większość pieców kaflowych ma zbyt niską komorę spalania, by palenie od góry było w nich wygodne.

### Kiedy nie palić od góry

- **Kotły z podajnikiem** (retortowe, z palnikiem na ekogroszek lub pellet). Paliwo trafia tam do strefy żaru automatycznie i według Ministerstwa Środowiska to właśnie jest górne spalanie współprądowe. Ręczne rozpalanie od góry nie ma w nich zastosowania. Rozpalanie i obsługę opisuje instrukcja kotła.

- **Kotły z dolnym spalaniem** (z komorą zasypową i paleniskiem w dolnej części, w których paliwo samo osuwa się do strefy spalania) oraz kotły zgazowujące drewno. Ministerstwo opisuje je jako kotły z półautomatycznym, grawitacyjnym dozowaniem paliwa i podziałem powietrza na pierwotne i wtórne. Mają one inną organizację spalania, a sposób rozpalania podaje producent.

- **Urządzenia, których instrukcja przewiduje inny sposób rozpalania.** IChPW przypomina, że eksploatacja niezgodna z instrukcją może stwarzać zagrożenie dla zdrowia i życia, być przyczyną awarii i utraty gwarancji.

## Jak palić od góry krok po kroku?

Poniższa kolejność łączy wskazówki z poradnika Ministerstwa Środowiska (kotły i piece na węgiel) oraz poradnika niemieckiego Federalnego Urzędu Środowiska (Umweltbundesamt, UBA) z 2023 r. dla pieców na drewno. Ilość paliwa i ustawienia powietrza dla konkretnego kotła podaje jego instrukcja.

- **Sprawdź instrukcję urządzenia.** Jeśli producent opisuje rozpalanie od góry, postępuj według niej. Jeśli zaleca inny sposób, trzymaj się instrukcji.

- **Wyczyść ruszt i komorę spalania.** Ministerstwo zaleca, by każde przygotowanie paleniska zaczynać od starannego wyczyszczenia rusztu i komory. Popiół wybieraj do niepalnego pojemnika. Przepisy przeciwpożarowe zabraniają wysypywania gorącego popiołu i żużla tam, gdzie mogą zapalić się materiały palne.

- **Załaduj paliwo właściwe.** Na ruszt wsyp węgiel albo ułóż polana. Ilość dopasuj do wielkości urządzenia. Ministerstwo podkreśla zasadę: dawka paliwa dopasowana do kotła, ilość powietrza dopasowana do ilości paliwa. UBA ostrzega, że przeładowany piec wytwarza więcej gazów, niż jest w stanie spalić.

- **Ułóż rozpałkę na wierzchu.** Na paliwie połóż drobne drewno rozpałkowe w poprzek, na nim podpałkę (UBA wymienia rozpałki z włókna drzewnego nasączonego woskiem lub wełnę drzewną), a na górze kolejną warstwę cienkich szczapek, z odstępami. Do rozpałki nie używaj odpadów.

- **Rozpal przy pełnym dopływie powietrza.** Otwórz przepustnicę powietrza w położenie rozpałkowe (UBA: "Anheizstellung"). W fazie rozpalania palenisko potrzebuje dużo powietrza, żeby szybko się nagrzało.

- **Po rozpaleniu ogranicz powietrze pierwotne.** Gdy płomień obejmie całą górną warstwę, przymknij dopływ powietrza pod ruszt zgodnie z instrukcją. UBA podaje prosty sprawdzian: wnętrze paleniska ma być jasne, bez czarnych osadów sadzy, a płomień spokojny.

- **Pozwól paliwu wypalić się do końca.** Żar schodzi w dół złoża. Kolejną porcję dokładasz dopiero po wypaleniu poprzedniej (patrz niżej).

### Jak dosypywać opał przy paleniu od góry?

Palenie od góry jest cykliczne. Według Ministerstwa Środowiska nową porcję paliwa dodaje się po wygarnięciu żaru: odsuwa się żar, ładuje świeży opał na ruszt i ponownie rozpala od góry, na przykład wygarniętym żarem. Ministerstwo przyznaje, że ta praktyka "jest czasochłonna i wymaga maksymalnej staranności".

IChPW wskazuje ryzyko tego etapu: przekładanie żaru, nawet przy użyciu popielnika, grozi poparzeniem, zaprószeniem ognia i pożarem, a przy otwartych drzwiczkach dym trafia do kotłowni. Jeśli nie masz pewności, że zrobisz to bezpiecznie, poczekaj, aż poprzednia porcja wypali się prawie całkowicie, i rozpal nową od nowa. W piecach na drewno UBA zaleca dokładanie częściej, ale mniejszych porcji, zamiast jednego dużego załadunku.

## Co pokazały badania: mniej dymu i oszczędność?

Metoda ma zwolenników i krytyków, a stanowiska stron opierają się na różnych pomiarach. Najważniejsze źródła:

| Źródło | Rodzaj | Co stwierdza |
| --- | --- | --- |
| Ministerstwo Środowiska, poradnik "Czyste ciepło w moim domu ze spalania paliw stałych" (2017) | urząd | zaleca rozpalanie od góry w piecach, kominkach i kotłach zasypowych; metoda ma ograniczać dymienie i zużycie paliwa przy zachowaniu komfortu |
| IChPW w Zabrzu na zlecenie Krakowskiego Alarmu Smogowego (badania wrzesień 2016, raport 2017) | instytut badawczy | 20 prób w 5 urządzeniach (węgiel i drewno); wpływ na emisję nieprzewidywalny, w żadnej próbie nie osiągnięto poziomu kotła klasy 5 ani ekoprojektu |
| Umweltbundesamt, poradnik "Heizen mit Holz" (2023) | urząd (Niemcy) | w piecach na drewno rozpalanie od góry jest w większości przypadków wariantem o niższej emisji, choć trwa nieco dłużej; decyduje instrukcja pieca |
| Polski Alarm Smogowy | organizacja społeczna | uznaje rozpalanie od góry za metodę nieprzewidywalną, która może być niebezpieczna; podkreśla, że w każdej próbie emisja była wielokrotnie wyższa niż z kotłów klasy 5 |

Źródła: dokumenty wymienione w sekcji "Źródła" na końcu artykułu.

### Wyniki badania IChPW w liczbach

Instytut porównał zasyp na żar z rozpalaniem od góry w czterech kotłach i żeliwnym piecu typu "koza", na węglu (orzech, w kotle szybowym miał) i drewnie kawałkowym. Wnioski z raportu:

- **pył:** na 10 par prób stężenie było znacznie niższe przy rozpalaniu od góry w 3 przypadkach (różnica ponad 50%), podobne w 6, a znacznie wyższe w 1,

- **benzo(a)piren:** znacznie niższy przy rozpalaniu od góry w 5 przypadkach, podobny w 1, znacznie wyższy w 4,

- **najlepszy wynik:** kocioł komorowy 20 kW na węgiel orzech - pył spadł z 1322 do 279 mg/m3 (w przeliczeniu na 10% tlenu), ale moc kotła zmalała z 20,9 do 12,4 kW,

- **najgorszy wynik:** ten sam kocioł na drewnie - benzo(a)piren wzrósł z 25,5 do 525,1 µg/m3,

- **sprawność:** nie rosła w sposób powtarzalny; w kotle komorowym na węgiel orzech spadła z 76,9% do 72,5%, w innym kotle na orzech wzrosła z 75,8% do 76,4%,

- **na tle nowoczesnych kotłów:** średnia emisja pyłu przy węglu była ponad ośmiokrotnie wyższa niż w urządzeniach spełniających ekoprojekt, a przy drewnie niemal czterokrotnie.

Raport zastrzega, że badane kotły nie są próbą reprezentatywną, a w niektórych konstrukcjach palenie od góry może dać dobry efekt, tak jak w kotłach szybowych. W kotle szybowym rozpalanym od góry stężenie pyłu wyniosło 128 mg/m3 wobec 2958 mg/m3 przy zasypie na żar. Wniosek dla użytkownika jest praktyczny: **palenie od góry może zmniejszyć dymienie, ale nie musi i nie zastępuje wymiany kotła.** Obietnica wyraźnej oszczędności opału nie znalazła w tych pomiarach potwierdzenia.

Sposób rozpalania nie zmienia też sytuacji prawnej. Uchwały antysmogowe oceniają klasę urządzenia, a nie technikę palenia. Terminy wymiany kotłów w województwach opisujemy w artykule [o zakazie palenia węglem i wymianie kopciuchów](/poradnik/zakaz-palenia-weglem-terminy/).

## Najczęstsze błędy przy paleniu od góry

- **Za dużo paliwa naraz.** Przeładowane palenisko wytwarza więcej gazów, niż może spalić (UBA). IChPW obserwował przy rozpalaniu drewna od góry w kotle komorowym gwałtowny wzrost temperatury spalin w pierwszej fazie.

- **Za mało powietrza na starcie.** Przymknięta przepustnica w fazie rozpałki daje dymienie i sadzę.

- **Mokre drewno i słaby węgiel.** Ministerstwo wskazuje złą jakość paliwa jako główną przyczynę zanieczyszczenia powietrza wokół domów. Jak sprawdzić wilgotność polan, piszemy w poradniku [o drewnie kominkowym](/poradnik/drewno-kominkowe-poradnik/), a parametry węgla w artykule [o sortymentach węgla](/poradnik/rodzaje-wegla-sortymenty/).

- **Dosypywanie na pełny żar w trakcie cyklu.** Przekreśla sens metody, bo świeże paliwo znowu odgazowuje się pod żarem.

- **Spalanie odpadów.** Ministerstwo przypomina, że powoduje emisję toksycznych związków i przyspiesza niszczenie kotła i komina.

- **Rozpalanie od góry w urządzeniu, które do tego nie służy** - w kotle z podajnikiem, kotle z dolnym spalaniem lub wbrew instrukcji.

## Bezpieczeństwo: czad, czujnik tlenku węgla i komin

Każde spalanie paliwa stałego wiąże się z ryzykiem zatrucia tlenkiem węgla, niezależnie od metody rozpalania. Według Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej w sezonie grzewczym 2025/2026 (od 1 października do 31 marca) strażacy odnotowali 3750 zdarzeń związanych z tlenkiem węgla, 1354 osoby ranne i 69 ofiar śmiertelnych. Rok wcześniej było to 2539 zdarzeń, 1087 rannych i 42 ofiary.

Tlenek węgla jest bezbarwny i bezwonny. KG PSP wymienia objawy zatrucia: ból i zawroty głowy, duszność, senność, osłabienie, przyspieszona czynność serca. Gdy się pojawią, trzeba natychmiast przewietrzyć pomieszczenie i zasięgnąć porady lekarza. Osobę nieprzytomną w zamkniętym pomieszczeniu należy, jeśli to bezpieczne, wynieść na świeże powietrze i wezwać pomoc pod numerem 112.

### Czy czujnik czadu jest obowiązkowy?

Tak, ale z terminami. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1716) dodało do rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków § 28a. Jego ust. 3 brzmi:

"Pomieszczenie, w którym odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub gazowego, wchodzące w skład lokalu mieszkalnego lub lokalu użytkowego przeznaczonego na pobyt ludzi, znajdującego się w strefie pożarowej zakwalifikowanej do kategorii zagrożenia ludzi ZL, należy wyposażyć w co najmniej jedną autonomiczną czujkę tlenku węgla, spełniającą wymagania Polskiej Normy dotyczącej urządzeń elektrycznych do wykrywania tlenku węgla w pomieszczeniach domowych."

§ 28a ust. 3 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. (Dz.U. 2023 poz. 822), dodany przez Dz.U. 2024 poz. 1716

| Sytuacja | Od kiedy obowiązuje czujka tlenku węgla |
| --- | --- |
| pomieszczenia z paleniskiem w lokalach, które zaczęto użytkować po 23 grudnia 2024 r. | 23 grudnia 2024 r. (wejście w życie rozporządzenia) |
| pomieszczenia z paleniskiem w lokalach mieszkalnych użytkowanych 23 grudnia 2024 r. | 1 stycznia 2030 r. (§ 2 ust. 3 rozporządzenia zmieniającego) |
| pomieszczenia z paleniskiem w lokalach użytkowych i obiektach hotelarskich użytkowanych 23 grudnia 2024 r. | 30 czerwca 2026 r. (§ 2 ust. 4) |

Źródło: rozporządzenie MSWiA z 21 listopada 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1716), data wejścia w życie według ISAP. Stan na 1 października 2026 r.

Obowiązek nie dotyczy urządzeń z zamkniętą komorą spalania ani kuchenek gazowych do przygotowywania posiłków (§ 28a ust. 4). Typowy kocioł zasypowy na węgiel czy drewno pobiera powietrze do spalania z kotłowni, więc w naszej ocenie ten wyjątek go nie obejmuje. Przepis mówi o lokalu mieszkalnym, a KG PSP w kampanii "Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa!" informuje, że od 1 stycznia 2030 r. powszechny obowiązek obejmie wszystkie domy i mieszkania w Polsce, przy czym czujki tlenku węgla tylko w pomieszczeniach, w których spala się paliwo. Ostatnia zmiana rozporządzenia, z 28 września 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1276), dotyczy oznakowania punktów schronienia i nie zmienia przepisów o czujkach.

Czujkę montuje się, konserwuje i eksploatuje według instrukcji producenta (§ 3 ust. 3a rozporządzenia). KG PSP podkreśla, że czujka nie zastępuje przeglądu przewodów kominowych i wentylacyjnych.

### Jak często czyścić komin przy kotle na węgiel lub drewno?

Dwa przepisy wyznaczają minimum:

- **czyszczenie przewodów dymowych** od palenisk na paliwo stałe - co najmniej raz na 3 miesiące w okresie ich użytkowania, a przewodów wentylacyjnych co najmniej raz w roku (§ 34 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków). W budynkach jednorodzinnych, zagrodowych i letniskowych czyszczenia nie musi wykonywać osoba z kwalifikacjami kominiarskimi (§ 34 ust. 4),

- **kontrola stanu technicznego przewodów kominowych** (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych) - co najmniej raz w roku, obowiązek właściciela lub zarządcy (art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo budowlane, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 524).

Dbaj też o dopływ powietrza do kotłowni. Ministerstwo Środowiska przypomina o wentylacji nawiewnej i wywiewnej, a KG PSP o tym, by nie zasłaniać kratek wentylacyjnych. Kocioł potrzebuje powietrza do spalania - przy jego braku spalanie jest niezupełne i powstaje więcej tlenku węgla.

Paliwo trzymaj co najmniej 0,5 m od kotła i innych powierzchni nagrzewających się powyżej 100°C. Tak stanowi § 4 ust. 1 pkt 8 tego samego rozporządzenia. Więcej o bezpiecznym składowaniu opału w domu piszemy w poradniku [jak przechowywać opał](/poradnik/przechowywanie-opalu/).

## Palenie od góry a wybór paliwa

Do kotłów zasypowych z rusztem producenci przewidują zwykle węgiel gruby, najczęściej [orzech](/opal/wegiel-orzech/), oraz drewno kawałkowe. [Kupując węgiel](/poradnik/jak-sprawdzic-sklad-opalu/), poproś o świadectwo jakości i porównaj parametry. Skład opału w pobliżu znajdziesz w [katalogu składów opału](/sklady-opalu/).

## Najczęstsze pytania

### Czy palenie od góry zmniejsza zużycie węgla?

Ministerstwo Środowiska w poradniku z 2017 r. pisze, że może przyczynić się do wzrostu sprawności i spadku zużycia paliwa. W pomiarach IChPW sprawność kotłów przy rozpalaniu od góry była zbliżona albo niższa niż przy zasypie na żar, np. 72,5% wobec 76,9% w kotle komorowym na węgiel orzech. Nie ma więc podstaw, by liczyć na pewną oszczędność.

### Czy palenie od góry jest bezpieczne?

W urządzeniach, których producent przewiduje taki sposób rozpalania - tak, przy przestrzeganiu instrukcji. IChPW wskazał ryzyka w kotłach komorowych: gwałtowny wzrost temperatury, szybsze zużycie i możliwe rozszczelnienie wymiennika, wypaczenie drzwiczek i wydostawanie się spalin do kotłowni, a przy przekładaniu żaru poparzenia i zaprószenie ognia.

### Czy można palić od góry w kotle z podajnikiem?

Nie. W kotle retortowym lub z palnikiem na pellet paliwo jest podawane do strefy żaru automatycznie i zgodnie z opisem Ministerstwa Środowiska kocioł już pracuje w technice górnego spalania. Rozpalanie i obsługę opisuje instrukcja producenta.

### Czy w kominku też warto rozpalać od góry?

Niemiecki Umweltbundesamt podaje, że w większości pieców i kominków na drewno rozpalanie od góry daje niższą emisję, choć trwa dłużej. Warunkiem jest suche drewno i postępowanie zgodne z instrukcją urządzenia, która może przewidywać rozpalanie od dołu.

### Do kiedy trzeba zamontować czujnik czadu w domu z kotłem na węgiel?

W pomieszczeniach z paleniskiem w lokalach mieszkalnych, które były użytkowane 23 grudnia 2024 r. (w dniu wejścia w życie zmiany), obowiązek z § 28a rozporządzenia MSWiA stosuje się od 1 stycznia 2030 r. W lokalach użytkowanych dopiero później obowiązuje od razu. Państwowa Straż Pożarna rekomenduje instalowanie czujek tlenku węgla bez czekania na ten termin.

### Jak często czyścić komin przy paleniu węglem?

[Przewody dymowe od palenisk na paliwo stałe czyści się](/poradnik/pozar-sadzy-w-kominie/) co najmniej raz na 3 miesiące w okresie użytkowania (§ 34 rozporządzenia MSWiA), a stan techniczny przewodów kominowych kontroluje się co najmniej raz w roku (art. 62 Prawa budowlanego).

## Źródła

- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 listopada 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2024 poz. 1716): [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001716](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001716)

- Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 marca 2023 r. w sprawie jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2023 poz. 822): [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000822](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20230000822)

- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 września 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków (Dz.U. 2026 poz. 1276): [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260001276](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260001276)

- Ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 524: [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000524](https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000524)

- Ministerstwo Środowiska, poradnik "Czyste ciepło w moim domu ze spalania paliw stałych", Warszawa 2017 (rozdział 3.4 "Zapalanie od góry!"): [https://www.gov.pl/web/klimat/czyste-cieplo-w-moim-domu-ze-spalania-paliw-stalych](https://www.gov.pl/web/klimat/czyste-cieplo-w-moim-domu-ze-spalania-paliw-stalych)

- Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej, kampania "Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa!" (statystyki zdarzeń z tlenkiem węgla, objawy zatrucia): [https://www.gov.pl/web/kgpsp/czujka-na-strazy-twojego-bezpieczenstwa](https://www.gov.pl/web/kgpsp/czujka-na-strazy-twojego-bezpieczenstwa)

- Instytut Chemicznej Przeróbki Węgla, Krakowski Alarm Smogowy, "Badania energetyczno-emisyjne podczas przeciw i współprądowej realizacji procesu spalania w kotłach komorowych różnych konstrukcji", 2017: [https://polskialarmsmogowy.pl/files/artykuly/1742.pdf](https://polskialarmsmogowy.pl/files/artykuly/1742.pdf)

- Umweltbundesamt, Ratgeber "Heizen mit Holz", wydanie 2023 (rozdział "Richtig heizen"): [https://www.umweltbundesamt.de/system/files/medien/1410/publikationen/uba_rg_heizen_mit_holz.pdf](https://www.umweltbundesamt.de/system/files/medien/1410/publikationen/uba_rg_heizen_mit_holz.pdf)

- Polski Alarm Smogowy (organizacja społeczna), "Górne spalanie - nie tędy droga": [https://polskialarmsmogowy.pl/jak-wygrac-ze-smogiem/gorne-spalanie-nie-tedy-droga/](https://polskialarmsmogowy.pl/jak-wygrac-ze-smogiem/gorne-spalanie-nie-tedy-droga/)

- Nauka w Polsce (PAP), "Badanie IChPW: rozpalanie od góry nie jest receptą na niską emisję", 24 kwietnia 2017 (materiał pomocniczy): [https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,413925,badanie-ichpw-rozpalanie-od-gory-nie-jest-recepta-na-niska-emisje.html](https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,413925,badanie-ichpw-rozpalanie-od-gory-nie-jest-recepta-na-niska-emisje.html)