Wartość opałowa paliw - tabela MJ/kg i kWh/kg, przeliczniki

Wartość opałowa to ilość ciepła z 1 kg (albo 1 m3, 1 litra) paliwa w stanie, w jakim je kupujesz. Węgiel kamienny sprzedawany do domów musi mieć co najmniej 23 MJ/kg (6,4 kWh/kg), a do obliczeń przyjmuje się zwykle 26 MJ/kg (7,2 kWh/kg). Pellet drzewny ma co najmniej 16,5 MJ/kg (4,6 kWh/kg), drewno wysezonowane do 15-20% wilgotności 13,9-15,6 MJ/kg, a gaz ziemny około 37 MJ/m3 (10,3 kWh/m3). Tona węgla o wartości 26 MJ/kg zawiera tyle energii co około 1,6 t pelletu o prawnym minimum 16,5 MJ/kg albo 1,4 t pelletu o typowych 18 MJ/kg.

Poniżej zebraliśmy wartości opałowe wszystkich nośników używanych do ogrzewania domu w jednej tabeli, ze źródłem przy każdej liczbie. Te same wartości stoją za tabelą kosztu ciepła w zł/GJ na stronie cen opału i za kalkulatorem kosztu ogrzewania.

Tabela wartości opałowych paliw

Kolumna "na 1 GJ" mówi, ile paliwa trzeba spalić, żeby uzyskać 1 gigadżul energii zawartej w paliwie (przed stratami w kotle). 1 GJ to 1000 MJ albo 277,8 kWh.

Paliwo	Wartość opałowa	kWh	Na 1 GJ	Skąd ta liczba
Węgiel kamienny - średnia krajowa wszystkich zastosowań	22,51 MJ/kg	6,25 kWh/kg	44,4 kg	KOBiZE, tabela 17 (dane za 2023 r.)
Węgiel kamienny - usługi i rolnictwo	26,0 MJ/kg	7,22 kWh/kg	38,5 kg	KOBiZE, tabele 12 i 13 (26,01 i 26,00 MJ/kg)
Węgiel kostka, orzech - minimum prawne	23,0 MJ/kg (od 1.07.2027: 24,0)	6,39 kWh/kg	43,5 kg	Dz.U. 2024 poz. 1618, § 4 pkt 2 i tabele 1-2
Węgiel groszek (w tym ekogroszek) - minimum prawne	23,0 MJ/kg (od 1.07.2027: 24,0)	6,39 kWh/kg	43,5 kg	Dz.U. 2024 poz. 1618, § 5 pkt 2 i tabela 4
Orzech i groszek standard (kotły klasy 3-5, ekoprojekt)	min. 25,0 MJ/kg	6,94 kWh/kg	40,0 kg	Dz.U. 2024 poz. 1618, tabele 3 i 5
Miał węglowy - minimum prawne	24,0 MJ/kg	6,67 kWh/kg	41,7 kg	Dz.U. 2024 poz. 1618, tabela 6
Antracyt - minimum prawne	32,0 MJ/kg	8,89 kWh/kg	31,3 kg	Dz.U. 2024 poz. 1618, tabela 7
Koks	min. 26,0 MJ/kg; wartość domyślna 28,2 MJ/kg	7,22-7,83 kWh/kg	35,5-38,5 kg	Dz.U. 2024 poz. 1618, tabela 8; KOBiZE, tabela 16
Brykiety węgla kamiennego i brunatnego	20,7 MJ/kg	5,75 kWh/kg	48,3 kg	KOBiZE, tabela 16 (wartość domyślna IPCC)
Węgiel brunatny	8,00-8,17 MJ/kg	2,22-2,27 kWh/kg	122-125 kg	KOBiZE, tabele 12, 13 i 17; sprzedaż do domów zakazana
Pellet drzewny - minimum	16,5 MJ/kg	4,58 kWh/kg	60,6 kg	Dz.U. 2025 poz. 618, tabele 2-3; ENplus i ISO 17225-2 mają ten sam próg
Pellet drzewny - wartość typowa	18 MJ/kg	ok. 5 kWh/kg	55,6 kg	LWF Merkblatt 12 (2024), "Merkmale von Qualitätspellets"
Brykiet drzewny - minimum	15,5 MJ/kg	4,31 kWh/kg	64,5 kg	Dz.U. 2025 poz. 618, tabela 1
Drewno liściaste (buk, dąb), wilgotność 20%	13,9 MJ/kg	3,86 kWh/kg	71,9 kg	LWF Merkblatt 12 (2024)
Drewno iglaste (sosna, świerk), wilgotność 20%	14,5 MJ/kg	4,02 kWh/kg	69,0 kg	LWF Merkblatt 12 (2024)
Drewno opałowe - wartość domyślna	15,6 MJ/kg	4,33 kWh/kg	64,1 kg	KOBiZE, tabela 16 (IPCC, bez podanej wilgotności)
Gaz ziemny wysokometanowy (E)	37,17 MJ/m3	10,33 kWh/m3	26,9 m3	KOBiZE, tabele 14-15 (wartość opałowa)
Gaz ziemny E - ciepło spalania do rozliczeń	39,5 MJ/m3	10,972 kWh/m3	25,3 m3 (277,8 kWh z rachunku)	Taryfa PSG nr 14, pkt 1.11 (wartość umowna)
Lekki olej opałowy	43,0 MJ/kg; ok. 36,1 MJ/l	11,94 kWh/kg; ok. 10,0 kWh/l	23,3 kg; ok. 27,7 l	KOBiZE, tabela 16; gęstość 0,84 kg/l to założenie
Gaz płynny LPG	47,3 MJ/kg; ok. 24,6 MJ/l	13,14 kWh/kg; ok. 6,8 kWh/l	21,1 kg; ok. 40,7 l	KOBiZE, tabela 16; gęstość 0,52 kg/l to założenie
Energia elektryczna	3,6 MJ/kWh	1 kWh	277,8 kWh	definicja jednostki

Jak czytać tę tabelę?

• Minimum prawne to nie wartość typowa. Rozporządzenia określają najniższą wartość, przy której paliwo wolno sprzedawać do domów. Konkretny towar może mieć więcej - ile, sprawdzisz na świadectwie jakości (przy węglu) albo na worku (przy pellecie). Tabele dla zwykłej kostki, orzecha i groszku rozporządzenie stosuje do 30 czerwca 2031 r., a dla miału do 30 czerwca 2029 r. (§ 6 rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 1618).
• Średnia krajowa KOBiZE (22,51 MJ/kg) jest niższa niż 26 MJ/kg, bo obejmuje węgiel energetyczny spalany w elektrowniach i ciepłowniach (tam 21,4-21,8 MJ/kg). KOBiZE nie podaje osobnej wartości dla gospodarstw domowych. Najbliższe im są sektory usług i rolnictwa, w których spala się podobne sortymenty - stąd 26 MJ/kg w naszych kalkulatorach.
• "Ekogroszek" to nazwa handlowa. Rozporządzenie zna tylko węgiel groszek (5-40 mm) i groszek standard (5-31,5 mm) dla kotłów klasy 3-5 i ekoprojektu. Jak rozpoznać lepszy towar, opisujemy w poradniku jaki ekogroszek wybrać.
• Węgla brunatnego nie wolno sprzedawać do domów i instalacji poniżej 1 MW (art. 7 ust. 7a pkt 2 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw). Podajemy go dla porównania.
• Wartości dla oleju i LPG na litr zależą od przyjętej gęstości (0,84 i 0,52 kg/l to typowe założenia, nie wymogi prawne). Dla porównania bawarski instytut LWF przyjmuje, że 1 litr oleju opałowego zawiera około 10 kWh. Jak z ceny litra LPG policzyć koszt ciepła, pokazujemy w artykule o ogrzewaniu domu gazem płynnym.

Wartość opałowa a ciepło spalania - czym się różnią?

Podczas spalania wodór z paliwa i woda w nim zawarta zamieniają się w parę wodną. Ciepło spalania (symbol Qs, ang. gross calorific value) zakłada, że ta para skropli się i odda swoje ciepło. Wartość opałowa (symbol Qi, ang. net calorific value) to ciepło spalania pomniejszone o ciepło skraplania pary, czyli energia, którą da się uzyskać, gdy para ucieka kominem. Dlatego wartość opałowa jest zawsze niższa - tak definiuje oba parametry Instytut Technologii Paliw i Energii.

Co to oznacza w praktyce:

• Węgiel: na świadectwie jakości jest wartość opałowa w stanie roboczym (Qir), czyli z wilgocią i popiołem, w jakich kupujesz paliwo. Dopuszczalne odchylenie przy kontroli to 1 MJ/kg (§ 2 rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 1618). Jak czytać pozostałe parametry, opisujemy w artykule o świadectwie jakości paliwa.
• Pellet: standard ENplus ST 1003 pozwala podać na worku wyłącznie wartość opałową w stanie roboczym. Ciepło spalania może się pojawić tylko obok, mniejszą czcionką. Więcej w artykule certyfikat ENplus - jak czytać worek.
• Gaz ziemny: rachunek w kWh to liczba metrów sześciennych pomnożona przez współczynnik konwersji, a ten jest wartością ciepła spalania gazu w danym okresie rozliczeniowym (Taryfa PSG nr 14, pkt 1.9-1.10). Do przeliczeń mocy taryfa przyjmuje dla gazu wysokometanowego 10,972 kWh/m3, a minimalne ciepło spalania gazu E to 38,0 MJ/m3 (10,555 kWh/m3). Rzeczywista wartość dla Twojego adresu jest publikowana przez operatora dla obszaru rozliczeniowego (ORCS) i widnieje na fakturze.

Z tego powodu sprawności kotłów trzeba porównywać na tej samej podstawie. Kocioł kondensacyjny odzyskuje część ciepła skraplania pary, więc liczona względem wartości opałowej jego sprawność może przekraczać 100%. W naszych kalkulatorach sprawność kotła gazowego (90%) jest liczona względem ciepła spalania, czyli tego samego, za co płacisz na rachunku.

Kilokalorie na kilogram

Część ofert węgla wciąż podaje "kaloryczność" w kcal/kg. Przelicznik: 1 kcal = 4,1868 kJ, więc 6000 kcal/kg to około 25,1 MJ/kg, a 1 MJ/kg to około 239 kcal/kg. Wiążąca jest wartość w MJ/kg ze świadectwa jakości.

Wartość opałowa drewna - gatunek i wilgotność

W drewnie o wartości opałowej decyduje przede wszystkim woda. Absolutnie suche drewno liściaste ma według LWF 5,00 kWh/kg (18,0 MJ/kg), a iglaste 5,20 kWh/kg (18,7 MJ/kg) dzięki większej zawartości ligniny i żywicy. Każdy procent wody zmniejsza masę suchej substancji i dodatkowo zużywa ciepło na odparowanie - 0,68 kWh na każdy kilogram wody.

Wzór (LWF): wartość opałowa przy wilgotności w = wartość dla drewna suchego x (1 - w) - 2,45 MJ/kg x w. W kWh: (1 - w) x 5,00 - w x 0,68. Przykład dla drewna liściastego o wilgotności 30%: 0,7 x 5,00 - 0,3 x 0,68 = 3,30 kWh/kg, czyli 11,9 MJ/kg.

Wilgotność w (od masy mokrej)	Wskazanie miernika u (od masy suchej)	Drewno liściaste	Drewno iglaste
0% (absolutnie suche)	0%	18,0 MJ/kg (5,00 kWh/kg)	18,7 MJ/kg (5,20 kWh/kg)
15%	18%	14,9 MJ/kg (4,15 kWh/kg)	15,6 MJ/kg (4,32 kWh/kg)
20%	25%	13,9 MJ/kg (3,86 kWh/kg)	14,5 MJ/kg (4,02 kWh/kg)
30%	43%	11,9 MJ/kg (3,30 kWh/kg)	12,4 MJ/kg (3,44 kWh/kg)
40%	67%	9,8 MJ/kg (2,73 kWh/kg)	10,3 MJ/kg (2,85 kWh/kg)
50% (świeżo ścięte)	100%	7,8 MJ/kg (2,16 kWh/kg)	8,1 MJ/kg (2,26 kWh/kg)

Drewno świeżo ścięte ma więc o ponad 40% mniej energii w kilogramie niż drewno wysezonowane do 20%. LWF dodaje, że mokre drewno spala się z wyraźnie wyższą emisją zanieczyszczeń. Drewno kupuje się jednak zwykle na objętość, a w metrze przestrzennym liczy się też gęstość gatunku:

Gatunek (wilgotność 20%)	Masa 1 m3 drewna litego	Energia w 1 mp (szczapy ułożone)	W GJ
Dąb	714 kg	1929 kWh	6,94 GJ
Buk	698 kg	1885 kWh	6,79 GJ
Sosna	539 kg	1516 kWh	5,46 GJ
Świerk	474 kg	1333 kWh	4,80 GJ
Topola	441 kg	1192 kWh	4,29 GJ

Metr przestrzenny dębu daje zatem o około 45% więcej ciepła niż metr świerku. Przeliczenie metrów przestrzennych, nasypowych i sześciennych zrobisz w przeliczniku drewna, a o sezonowaniu i pomiarze wilgotności piszemy w poradniku drewno kominkowe.

Ile pelletu, drewna lub gazu zastąpi tonę węgla?

Samo porównanie energii w paliwie to połowa odpowiedzi - liczy się też sprawność urządzenia. Poniższa tabela pokazuje, ile innego nośnika daje tyle samo ciepła w domu co tona ekogroszku o wartości 26 MJ/kg spalona w kotle z podajnikiem o sprawności 80% (20,8 GJ ciepła). Sprawności to te same założenia redakcyjne co w kalkulatorach i tabeli kosztu ciepła - sprawność swojego kotła możesz ustawić w kalkulatorze zapotrzebowania na opał.

Nośnik	Założona wartość opałowa	Założona sprawność	Ile zastąpi 1 t ekogroszku	Sama energia w paliwie (bez sprawności)
Węgiel orzech (kocioł zasypowy)	26,0 MJ/kg	75%	1,07 t	1,00 t
Pellet - minimum	16,5 MJ/kg	80%	1,58 t	1,58 t
Pellet - wartość typowa	18 MJ/kg	80%	1,44 t	1,44 t
Brykiet drzewny - minimum	15,5 MJ/kg	75%	1,79 t	1,68 t
Drewno bukowe, 20% wilgotności	6,79 GJ/mp	75%	4,1 mp	3,8 mp
Gaz ziemny (kocioł kondensacyjny)	3,6 MJ/kWh (ciepło spalania)	90%	ok. 6420 kWh, czyli ok. 585 m3	ok. 7220 kWh
Lekki olej opałowy	36,1 MJ/l	88%	ok. 655 l	ok. 720 l
LPG	24,6 MJ/l	90%	ok. 940 l	ok. 1060 l
Prąd - grzałka, ogrzewanie bezpośrednie	3,6 MJ/kWh	100%	ok. 5780 kWh	ok. 7220 kWh
Prąd - pompa ciepła powietrze-woda	3,6 MJ/kWh	SCOP 3,2	ok. 1810 kWh	-

Odpowiedź na najczęstsze pytanie: tonę węgla o wartości 26 MJ/kg zastąpi energetycznie około 1,44-1,58 t pelletu, zależnie od tego, czy pellet ma typowe 18 MJ/kg, czy prawne minimum 16,5 MJ/kg. Jeśli węgiel spalasz w kotle zasypowym (75%), a pellet w kotle z podajnikiem (80%), wystarczy około 1,35-1,48 t pelletu. Przy węglu słabszym, na granicy minimum 23 MJ/kg, to odpowiednio 1,28-1,39 t pelletu w samej energii.

Jak policzyć koszt 1 GJ ciepła?

Wartość opałowa w MJ/kg jest liczbowo równa GJ/t, więc rachunek jest prosty:

1. Koszt GJ w paliwie = cena za tonę / wartość opałowa w MJ/kg. Przykład: 1800 zł/t / 26 MJ/kg = 69 zł/GJ.
2. Koszt GJ ciepła = koszt GJ w paliwie / sprawność. Przykład: 69 zł / 0,80 = 86 zł za GJ ciepła w domu.
3. Dla nośników rozliczanych w kWh (gaz, prąd): cena za kWh x 277,8 = koszt GJ, potem dzielisz przez sprawność.

Tak liczona jest tabela kosztu ciepła na stronie cen opału - z bieżących median cen ze składów i taryf URE. Dla węgla wszystkich sortymentów przyjęto w niej 26 MJ/kg, dla miału 24 MJ/kg, a dla pelletu i brykietu prawne minima (16,5 i 15,5 MJ/kg). To ostrożne założenie: pellet o wartości 18 MJ/kg wychodzi w rzeczywistości o około 8% taniej za GJ, niż pokazuje tabela, a węgiel na granicy minimum 23 MJ/kg - o około 13% drożej. Wartość konkretnego towaru sprawdzisz na świadectwie jakości albo na worku, a koszt GJ przeliczysz wzorem z punktu 1. Pełne porównanie nośników z przykładem domu opisujemy w artykule koszt ogrzewania domu - porównanie.

Od czego zależy wartość opałowa w praktyce?

• Wilgoć. Woda nie pali się i zabiera ciepło na odparowanie. Dotyczy drewna (patrz tabela wyżej), ale też węgla - limit wilgoci całkowitej dla kostki, orzecha i groszku to 15%, a dla odmian standard 11% (Dz.U. 2024 poz. 1618). Pellet ma limit 10%, a zawilgocony w magazynie traci wartość opałową i rozpada się.
• Popiół. Niepalny balast obniża wartość opałową w przeliczeniu na kilogram, bo ciepło z części palnej rozkłada się na całą masę paliwa. Dlatego węgiel z 7% popiołu ma zwykle wyższą wartość opałową niż węgiel z 11%.
• Rodzaj substancji palnej. Antracyt z dużą zawartością pierwiastka węgla ma co najmniej 32 MJ/kg, węgiel brunatny około 8 MJ/kg, a drewno iglaste ma nieco więcej energii w kilogramie niż liściaste.
• Przechowywanie. Węgiel zamoknięty pod gołym niebem i pellet w wilgotnej piwnicy tracą część wartości. Drewno przechowywane latami może tracić wartość opałową przez żerowanie owadów (LWF).

Ile paliwa potrzebuje Twój dom na cały sezon, policzysz w kalkulatorze zapotrzebowania na opał.

Najczęstsze pytania

Jaką wartość opałową ma węgiel kamienny?

Węgiel sprzedawany do domów musi mieć co najmniej 23 MJ/kg (kostka, orzech, groszek do 30 czerwca 2027 r., potem 24 MJ/kg), miał 24 MJ/kg, a odmiany standard dla kotłów klasy 3-5 co najmniej 25 MJ/kg. KOBiZE dla węgla spalanego w usługach i rolnictwie podaje 26,0 MJ/kg, czyli 7,2 kWh/kg.

Ile kWh ma 1 kg pelletu?

Co najmniej 4,6 kWh (16,5 MJ/kg) - tyle wymaga polskie rozporządzenie, norma ISO 17225-2 i ENplus. Bawarski instytut LWF podaje dla pelletu dobrej jakości około 5 kWh/kg (18 MJ/kg).

Ile kWh jest w 1 m3 gazu ziemnego?

Na rachunku około 11 kWh, bo rozlicza się go według ciepła spalania: taryfa PSG przyjmuje do przeliczeń 10,972 kWh/m3 dla gazu wysokometanowego, a rzeczywisty współczynnik dla Twojego obszaru jest na fakturze. Wartość opałowa tego gazu według KOBiZE to 37,17 MJ/m3, czyli około 10,3 kWh/m3.

Ile pelletu zastąpi tonę węgla?

W samej energii tona węgla o wartości 26 MJ/kg odpowiada około 1,44 t pelletu o typowych 18 MJ/kg albo 1,58 t pelletu o minimum 16,5 MJ/kg. Jeśli kocioł na pellet ma wyższą sprawność niż stary kocioł węglowy, potrzeba odpowiednio mniej.

Czym różni się wartość opałowa od ciepła spalania?

Ciepło spalania zakłada, że para wodna ze spalin skropli się i odda ciepło, a wartość opałowa nie. Wartość opałowa jest więc zawsze niższa. Węgiel i pellet opisuje się wartością opałową, a gaz ziemny rozlicza według ciepła spalania.

O ile mokre drewno grzeje gorzej od suchego?

Według LWF drewno liściaste o wilgotności 20% ma 3,86 kWh/kg, a świeżo ścięte (50%) tylko 2,16 kWh/kg, czyli o 44% mniej. Wzór: (1 - w) x 5,00 - w x 0,68 kWh/kg dla drewna liściastego, gdzie w to wilgotność jako ułamek.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Przemysłu oraz Ministra Klimatu i Środowiska z 4 listopada 2024 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych (Dz.U. 2024 poz. 1618): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240001618
• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 8 maja 2025 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biomasy pozyskanej z drzew i krzewów w postaci brykietu lub peletu (Dz.U. 2025 poz. 618): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000618
• Ustawa z 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1529: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250001529
• KOBiZE, "Wartości opałowe (WO) i wskaźniki emisji CO2 (WE) w roku 2023 do raportowania w ramach Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji za rok 2026", grudzień 2025: https://www.kobize.pl/uploads/materialy/materialy_do_pobrania/aktualnosci/2025/135.WO_i_WE_do_monitorowania_ETS_2026.pdf
• Polska Spółka Gazownictwa, Taryfa nr 14 dla usług dystrybucji paliw gazowych, zatwierdzona decyzją Prezesa URE z 17 grudnia 2025 r. (DRG.DRG-2.4212.22.2025.AIK): https://www.ure.gov.pl/pl/urzad/informacje-ogolne/aktualnosci/13003,Rynek-gazu-Prezes-URE-zatwierdzil-taryfe-Polskiej-Spolki-Gazownictwa-na-2026-r.html
• Polska Spółka Gazownictwa, mapa obszarów rozliczeniowych ciepła spalania (ORCS) i jakość gazu: https://www.psgaz.pl/mapa-orcs-i-jakosc-gazu
• Instytut Technologii Paliw i Energii, "Węglowe ABCadło: W - jak wartość opałowa", 1.09.2023: https://itpe.pl/weglowe-abcadlo-w-jak-wartosc-opalowa/
• Bayerische Landesanstalt für Wald und Forstwirtschaft (LWF), Merkblatt 12 "Der Energieinhalt von Holz", listopad 2024: https://www.lwf.bayern.de/mam/cms04/service/dateien/mb12_energiegehalt-2024_rz_web_bf.pdf
• ENplus ST 1003:2022, wydanie 2, Usage of the ENplus trademarks - Requirements (wartość opałowa na worku): https://enplus-pellets.eu/wp-content/uploads/Documents/ENplus%C2%AE-ST-1003-v.2-Usage-of-the-ENplus%C2%AE-trademarks-Requirements.pdf
• ISO 17225-2:2021 Solid biofuels - Fuel specifications and classes - Part 2: Graded wood pellets: https://www.iso.org/standard/76088.html
• Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189 w sprawie wymogów dotyczących ekoprojektu dla kotłów na paliwo stałe: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32015R1189
• Rozporządzenie Komisji (UE) nr 813/2013 w sprawie wymogów dotyczących ekoprojektu dla ogrzewaczy pomieszczeń i ogrzewaczy wielofunkcyjnych: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=celex:32013R0813