Przepisy - województwo wielkopolskie

Uchwała antysmogowa wielkopolska - terminy i zakazy

W województwie wielkopolskim od 1 maja 2018 r. obowiązują trzy uchwały antysmogowe z 18 grudnia 2017 r.: dla Poznania, dla Kalisza i dla reszty województwa, zmienione w 2021 r. bez przesuwania terminów. Kotły bezklasowe są zakazane od 1 stycznia 2024 r., niespełniające wymagań kominki i piece od 1 stycznia 2026 r., a kotły klasy 3 i 4 można eksploatować do 31 grudnia 2027 r. Zakazane są m.in. węgiel brunatny, muły, flotokoncentraty, miał i drewno o wilgotności powyżej 20%.

Stan prawny na Najbliższa zmiana:
Akt
Uchwała nr XXXIX/941/17 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 18 grudnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia, na obszarze województwa wielkopolskiego, ograniczeń lub zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw (obszar województwa z wyłączeniem Miasta Poznania i Miasta Kalisza; dla Poznania obowiązuje uchwała nr XXXIX/942/17, dla Kalisza uchwała nr XXXIX/943/17 z tego samego dnia)
Publikacja
Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2017 r. poz. 8807 (ogłoszona 29 grudnia 2017 r.); uchwała dla Poznania - poz. 8808, dla Kalisza - poz. 8809
Obowiązuje od
1 maja 2018
Stan prawny na
2 października 2026
Zmiany
Uchwała nr XXXVI/700/21 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 29 listopada 2021 r. (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2021 r. poz. 9640, ogłoszona 9 grudnia 2021 r.), zmieniająca uchwałę nr XXXIX/941/17: nowa definicja paliw stałych (odwołanie do ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw), wymóg spełniania przez kotły wymagań 5 klasy wg PN-EN 303-5:2012, obowiązek okazania przy kontroli świadectwa jakości paliwa, zakaz stosowania węgla kamiennego i paliw z jego wykorzystaniem w mieście Konin oraz powiatach kolskim, konińskim, słupeckim i tureckim od 1 stycznia 2041 r. Weszła w życie 1 marca 2022 r. (część dotycząca Wielkopolski Wschodniej - 1 stycznia 2041 r.). Terminów wymiany kotłów i ogrzewaczy nie zmieniła.; Uchwała nr XXXVI/701/21 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 29 listopada 2021 r. (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2021 r. poz. 9641), zmieniająca uchwałę nr XXXIX/942/17 dla Miasta Poznania: nowa definicja paliw stałych, wymóg 5 klasy dla kotłów, obowiązek okazania świadectwa jakości paliwa. Weszła w życie 1 marca 2022 r. Terminów nie zmieniła.; Uchwała nr XXXVI/702/21 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 29 listopada 2021 r. (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2021 r. poz. 9642), zmieniająca uchwałę nr XXXIX/943/17 dla Miasta Kalisza: nowa definicja paliw stałych, wymóg 5 klasy dla kotłów, obowiązek okazania świadectwa jakości paliwa. Weszła w życie 1 marca 2022 r. Terminów nie zmieniła.
Tekst urzędowy
otwórz akt w dzienniku urzędowym

Terminy

  1. 1 maja 2018 - obowiązuje paliwa oraz nowo uruchamiane kotły, piece i kominki

    Od 1 maja 2018 r. obowiązuje zakaz stosowania wymienionych paliw. Instalacje uruchomione od tego dnia muszą od razu spełniać wymagania uchwały (kotły: ekoprojekt, wyłącznie automatyczne podawanie paliwa z wyjątkiem kotłów zgazowujących paliwo, brak rusztu awaryjnego; miejscowe ogrzewacze: ekoprojekt).

  2. 1 marca 2022 - obowiązuje nowo uruchamiane kotły na paliwa stałe

    Od 1 marca 2022 r. (zmiana z 2021 r.) kotły muszą dodatkowo spełniać wymagania 5 klasy wg normy PN-EN 303-5:2012, a przy kontroli trzeba okazać także świadectwo jakości paliwa.

  3. 1 stycznia 2024 - obowiązuje kotły bezklasowe (niespełniające wymagań klasy 3, 4 lub 5 wg PN-EN 303-5:2012), uruchomione przed 1 maja 2018 r.

    Eksploatacja była dozwolona do 31 grudnia 2023 r. Od 1 stycznia 2024 r. kocioł musi spełniać wymagania uchwały - od tego dnia eksploatacja kotła bezklasowego jest zakazana.

  4. 1 stycznia 2026 - obowiązuje miejscowe ogrzewacze pomieszczeń (kominki, piece kaflowe, kozy) uruchomione przed 1 maja 2018 r.

    Od 1 stycznia 2026 r. dozwolone są tylko urządzenia spełniające ekoprojekt albo o sprawności cieplnej co najmniej 80%, albo wyposażone w urządzenie redukujące emisję pyłu do poziomu ekoprojektu.

  5. 1 stycznia 2028 kotły klasy 3 i 4 wg PN-EN 303-5:2012, uruchomione przed 1 maja 2018 r.

    Eksploatacja dozwolona do 31 grudnia 2027 r. Od 1 stycznia 2028 r. kocioł musi spełniać wszystkie wymagania uchwały: ekoprojekt, 5 klasę, wyłącznie automatyczne podawanie paliwa (z wyjątkiem kotłów zgazowujących paliwo) i brak rusztu awaryjnego - w praktyce trzeba go wymienić.

  6. 1 stycznia 2041 wszystkie instalacje na paliwa stałe w mieście Konin oraz powiatach kolskim, konińskim, słupeckim i tureckim

    Od 1 stycznia 2041 r. zakaz stosowania węgla kamiennego i paliw stałych produkowanych z jego wykorzystaniem.

Zakazane paliwa

  • węgiel brunatny oraz paliwa stałe produkowane z jego wykorzystaniem
  • muły i flotokoncentraty węglowe oraz mieszanki produkowane z ich wykorzystaniem
  • paliwa, w których udział masowy węgla kamiennego o uziarnieniu poniżej 3 mm wynosi więcej niż 15% (miał)
  • węgiel kamienny i paliwa z niego produkowane, które nie spełniają któregokolwiek z parametrów: wartość opałowa co najmniej 23 MJ/kg, zawartość popiołu nie więcej niż 10%, zawartość siarki nie więcej niż 0,8%
  • biomasa stała o wilgotności w stanie roboczym powyżej 20%
  • od 1 stycznia 2041 r. w mieście Konin oraz powiatach kolskim, konińskim, słupeckim i tureckim: węgiel kamienny i wszystkie paliwa stałe produkowane z jego wykorzystaniem

Strefy z odrębnymi zasadami

Miasto Poznań

Odrębna uchwała nr XXXIX/942/17 (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2017 r. poz. 8808), zmieniona uchwałą nr XXXVI/701/21. Te same zakazane paliwa i terminy co w reszcie województwa (2024, 2026, 2028). Dodatkowo w budynkach, które mają równocześnie inne ogrzewanie niż na paliwo stałe (sieć ciepłownicza, gaz, prąd, olej, pompa ciepła) albo urządzenie spełniające wymagania uchwały, nie wolno palić paliwem stałym w urządzeniu niespełniającym wymagań w dniach następujących po dniu, w którym stwierdzono przekroczenie normy dobowej PM10, jeśli prognoza przewiduje utrzymanie przekroczeń (prognoza: Ekoprognoza w aplikacji "Atmosfera dla Poznania").

Miasto Kalisz

Odrębna uchwała nr XXXIX/943/17 (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2017 r. poz. 8809), zmieniona uchwałą nr XXXVI/702/21. Treść i terminy takie same jak w uchwale dla reszty województwa (bez zakazu węgla od 2041 r.).

Wielkopolska Wschodnia: miasto Konin, powiaty kolski, koniński, słupecki i turecki

Od 1 stycznia 2041 r. zakaz stosowania węgla kamiennego i paliw stałych produkowanych z jego wykorzystaniem (uchwała nr XXXVI/700/21).

Uzdrowiska

Uchwały antysmogowe województwa wielkopolskiego nie zawierają odrębnych zapisów dla obszarów uzdrowiskowych.

W województwie wielkopolskim od 1 maja 2018 r. obowiązują uchwały antysmogowe Sejmiku z 18 grudnia 2017 r. Kotły bezklasowe są zakazane od 1 stycznia 2024 r., a kominki i piece niespełniające wymagań od 1 stycznia 2026 r. W sezonie grzewczym 2026/2027 można jeszcze używać kotłów klasy 3 i 4, ale tylko do 31 grudnia 2027 r.

Jaka uchwała obowiązuje w województwie wielkopolskim

Sejmik przyjął trzy osobne uchwały:

  • nr XXXIX/941/17 - całe województwo z wyłączeniem Poznania i Kalisza (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2017 r. poz. 8807),
  • nr XXXIX/942/17 - Miasto Poznań (poz. 8808),
  • nr XXXIX/943/17 - Miasto Kalisz (poz. 8809).

Uchwały zmieniono 29 listopada 2021 r. (nr XXXVI/700/21, XXXVI/701/21 i XXXVI/702/21, w życie od 1 marca 2022 r.). Zmiany dodały wymóg 5 klasy dla kotłów, obowiązek okazania świadectwa jakości paliwa przy kontroli oraz zakaz węgla od 2041 r. we wschodniej Wielkopolsce. Terminów wymiany nie przesunięto. Uchwały obejmują kotły, piece i kominki na paliwa stałe.

Terminy wymiany kotłów i pieców

TerminCzego dotyczyCo trzeba zrobić
od 1 maja 2018 r.paliwa oraz nowo uruchamiane kotły, piece i kominkiZakaz najgorszych paliw. Nowe urządzenia muszą spełniać wymagania uchwały (ekoprojekt).
od 1 marca 2022 r.nowo uruchamiane kotłyKocioł musi dodatkowo spełniać wymagania 5 klasy wg PN-EN 303-5:2012.
od 1 stycznia 2024 r.kotły bezklasowe (poniżej klasy 3) uruchomione przed 1 maja 2018 r.Termin minął - eksploatacja takiego kotła jest zakazana.
od 1 stycznia 2026 r.kominki, piece kaflowe, kozy uruchomione przed 1 maja 2018 r.Termin minął - dozwolone tylko urządzenia z ekoprojektem, o sprawności co najmniej 80% albo z urządzeniem redukującym pył.
do 31 grudnia 2027 r.kotły klasy 3 i 4 uruchomione przed 1 maja 2018 r.Od 1 stycznia 2028 r. kocioł musi spełniać wymagania uchwały - w praktyce trzeba go wymienić.
od 1 stycznia 2041 r.Konin oraz powiaty kolski, koniński, słupecki i tureckiZakaz stosowania węgla kamiennego i paliw z niego produkowanych.
Źródło: uchwały nr XXXIX/941/17, XXXIX/942/17 i XXXIX/943/17 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego ze zmianami z 2021 r. (stan na 2 października 2026 r.)

Jakie paliwa są zakazane

  • węgiel brunatny i paliwa z niego produkowane,
  • muły i flotokoncentraty węglowe oraz mieszanki z ich udziałem,
  • paliwa zawierające ponad 15% węgla kamiennego o uziarnieniu poniżej 3 mm (miał),
  • węgiel kamienny o wartości opałowej poniżej 23 MJ/kg, zawartości popiołu powyżej 10% lub siarki powyżej 0,8%,
  • biomasa stała (np. drewno) o wilgotności powyżej 20%.

Co to oznacza dla właściciela domu

Nowy kocioł na paliwo stałe musi spełniać ekoprojekt i 5 klasę, mieć wyłącznie automatyczny podajnik (wyjątek: kotły zgazowujące paliwo) i nie może mieć rusztu awaryjnego. Uchwała za nowe uznaje urządzenie uruchomione po raz pierwszy w obecnym miejscu, więc przeniesiony stary kocioł nie spełni wymagań. Uchwała nie wyznacza terminu wymiany dla kotłów 5 klasy uruchomionych przed 1 maja 2018 r. - według Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego mogą być użytkowane bez ograniczenia w czasie.

Kominek, piec lub koza uruchomione przed 1 maja 2018 r. mogą działać, jeśli spełniają ekoprojekt, mają sprawność co najmniej 80% albo urządzenie redukujące emisję pyłu. Urządzenia uruchomione od 1 maja 2018 r. muszą spełniać ekoprojekt. Drewno musi mieć wilgotność nie wyższą niż 20%, dlatego warto wybierać sezonowane drewno kominkowe. Węgiel kupuj ze świadectwem jakości - przy kontroli trzeba je okazać. Sprzedawców znajdziesz w zestawieniu składy opału w województwie wielkopolskim.

W Poznaniu obowiązuje dodatkowy zapis: w budynkach, które mają też inne ogrzewanie (sieć, gaz, prąd, pompa ciepła), nie wolno palić paliwem stałym w urządzeniu niespełniającym wymagań w dni po stwierdzonym przekroczeniu dobowej normy PM10, gdy prognoza przewiduje dalsze przekroczenia. Uchwały nie zawierają odrębnych zapisów dla uzdrowisk. Terminy w innych regionach porównasz w artykule zakaz palenia węglem - terminy w województwach.

Jak sprawdzić klasę kotła

  1. Obejrzyj tabliczkę znamionową kotła - często jest na niej podana klasa i norma.
  2. Sprawdź instrukcję i dokumentację techniczną urządzenia.
  3. Poszukaj świadectwa badań lub certyfikatu potwierdzającego klasę 3, 4 lub 5 wg normy PN-EN 303-5:2012.
  4. W przypadku nowszych kotłów sprawdź deklarację zgodności i informację o spełnieniu wymagań ekoprojektu.
  5. Jeśli nie masz żadnego dokumentu, podczas kontroli trudno będzie wykazać klasę kotła - uchwała zobowiązuje do okazania dokumentacji.

Kto kontroluje i jakie są kary

Kontrolę w domach prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta przez upoważnionych pracowników urzędu albo straż gminną lub miejską (art. 379 Prawa ochrony środowiska); mandaty nakładają Policja oraz straż gminna lub miejska. Wojewódzki inspektorat ochrony środowiska kontroluje podmioty korzystające ze środowiska, przede wszystkim przedsiębiorców. Naruszenie uchwały jest wykroczeniem (art. 334 Prawa ochrony środowiska): grozi grzywna od 20 do 5000 zł. Mandat wynosi do 500 zł, a gdy jeden czyn narusza kilka przepisów (art. 9 § 1 Kodeksu wykroczeń) - do 1000 zł. Mandatu można nie przyjąć - wtedy sprawę rozstrzyga sąd.

Źródła