Rodzaje węgla - kostka, orzech, groszek, miał: sortymenty
Czym różni się kostka od orzecha i groszku, jakie wymiary ziarna mają sortymenty według normy i przepisów, do jakich kotłów pasują i co uchwały antysmogowe mówią o miale.
Rodzaje opału
Węgiel groszek
Węgiel groszek to sortyment węgla kamiennego o ziarnie 5-40 mm, używany głównie w kotłach z automatycznym podajnikiem.
Aktualna cena węgla groszek
1900 zł
mediana za tonę
48 zł
worek 25 kg (przeliczenie)
1650-2120
połowa cen (zł/t)
Mediana 865 cen z ostatnich 6 miesięcy, najnowsza z 3 października 2026. Źródło: cenniki składów. Cena węgla groszek w województwach i rozkład cen
Parametry
| Parametr | Wartość | Uwagi |
|---|---|---|
| Wymiar ziarna | 5-40 mm | podziarno maks. 10%, nadziarno maks. 5% (tabela 4 załącznika, Dz.U. 2024 poz. 1618) |
| Wartość opałowa | min. 24 MJ/kg | do 30 czerwca 2027 r. próg przejściowy 23 MJ/kg (§ 5); standard dla kotłów klasy 3, 4, 5: min. 25 MJ/kg |
| Zawartość popiołu | maks. 10 % | do 30 czerwca 2027 r. maks. 11%; standard klasy 3, 4, 5: maks. 7% |
| Zawartość siarki całkowitej | maks. 1,2 % | do 30 czerwca 2027 r. maks. 1,4%; standard klasy 3, 4, 5: maks. 0,8% |
| Zdolność spiekania RI | maks. 60 | okres przejściowy do 30 czerwca 2027 r.: maks. 90 |
| Wilgoć całkowita | maks. 15 % | standard klasy 3, 4, 5: maks. 11% |
Węgiel groszek to sortyment węgla kamiennego o ziarnie 5-40 mm, przeznaczony głównie do kotłów z automatycznym podajnikiem. To ten sam sortyment, który w handlu sprzedaje się jako ekogroszek, jeśli spełnia ostrzejsze wymagania co do popiołu i siarki. Wymagania prawne zawierają tabele 4 i 5 załącznika do rozporządzenia o wymaganiach jakościowych dla paliw stałych (Dz.U. 2024 poz. 1618).
Jakie wymagania musi spełniać węgiel groszek?
| Parametr | Groszek ogólnie (tabela 4) | Okres przejściowy do 30.06.2027 (§ 5) |
|---|---|---|
| Wymiar ziarna | 5-40 mm | 5-40 mm |
| Wartość opałowa | min. 24 MJ/kg | min. 23 MJ/kg |
| Popiół | maks. 10% | maks. 11% |
| Siarka całkowita | maks. 1,2% | maks. 1,4% |
| Zdolność spiekania RI | maks. 60 | maks. 90 |
| Wilgoć całkowita | maks. 15% | - |
| Podziarno / nadziarno | maks. 10% / maks. 5% | - |
Dla kotłów klasy 3, 4 i 5 oraz spełniających ekoprojekt rozporządzenie podaje osobny standard (tabela 5): ziarno 5-31,5 mm, popiół maks. 7%, siarka maks. 0,8%, wartość opałowa min. 25 MJ/kg, wilgoć maks. 11%, zdolność spiekania maks. 25. Więcej o nim w opisie ekogroszku.
Czym jest spiekalność i dlaczego ma znaczenie?
Zdolność spiekania (wskaźnik RI) opisuje skłonność węgla do zlepiania się w palenisku. Przy wysokim RI żar może tworzyć zbitą skorupę, która utrudnia dopływ powietrza i pracę palnika. Rozporządzenie ogranicza RI dla groszku, bo to paliwo trafia do automatycznych podajników.
Jak wybrać węgiel groszek?
- Weź świadectwo jakości i porównaj parametry z wymaganiami instrukcji kotła (art. 6c ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw).
- Zwróć uwagę na RI i uziarnienie. Kotły retortowe są wrażliwe na spiekanie i na zbyt dużo pyłu.
- Porównaj koszt energii, nie samą cenę tony. Skorzystaj z kalkulatora kosztu ogrzewania.
- Odróżnij sortymenty. Pomaga poradnik Rodzaje węgla.
Ile energii daje tona węgla groszku?
Przy wartości opałowej 24 MJ/kg (wymóg rozporządzenia od 1 lipca 2027 r.; do 30 czerwca 2027 r. wystarcza 23 MJ/kg) tona paliwa zawiera 24 GJ, czyli ok. 6,7 MWh energii. Przy 26 MJ/kg (dane KOBiZE dla węgla kamiennego w sektorach usługowym i rolniczym, publikacja z grudnia 2025 r.) to 26 GJ, czyli ok. 7,2 MWh. Do mieszkania trafia tylko część tej energii. Ekoprojekt wymaga od kotłów na paliwa stałe sezonowej sprawności ogrzewania co najmniej 75% dla mocy do 20 kW i 77% powyżej tej mocy (rozporządzenie Komisji UE 2015/1189), więc przy sprawności 75% (minimum wymagane przez ekoprojekt) z tony paliwa o 24 MJ/kg do ogrzewania trafia ok. 5,0 MWh. Własne ceny wpiszesz w kalkulatorze kosztu ogrzewania, a sprawność swojego kotła w kalkulatorze zapotrzebowania na opał.
Przechowywanie
Trzymaj groszek w suchym miejscu pod dachem. Wilgotny groszek skleja się i może blokować podajnik, a część energii zostaje zużyta na odparowanie wody.
Na co uważać?
- Zakazany jest obrót paliwem niesortowanym, mułami i flotokoncentratami oraz paliwem bez świadectwa jakości (art. 7 ust. 7a ustawy).
- Miał (ziarno poniżej 3 mm) nie jest groszkiem. W wielu województwach uchwały antysmogowe zabraniają paliw z dużym udziałem takiej frakcji - zobacz przepisy antysmogowe.
- Sprawdź ceny węgla groszku oraz składy opału w okolicy.
Do jakich urządzeń i co mówią przepisy
- kotły z automatycznym podajnikiem
- kotły retortowe
- kotły klasy 5 zgodnie z instrukcją producenta
Uchwały antysmogowe nie zakazują węgla kamiennego jako takiego, tylko regulują, w jakich kotłach wolno go spalać (m.in. wymóg klasy 5 dla nowych kotłów i terminy wymiany starszych), a część województw dodatkowo zakazuje paliw o drobnym uziarnieniu (miał). Zakazane jest też spalanie węgla brunatnego oraz mułów i flotokoncentratów. Szczegóły i terminy różnią się między województwami - sprawdź uchwałę właściwą dla miejsca zamieszkania. Sprawdź swoje województwo.
Poradniki
Świadectwo jakości paliwa stałego - obowiązek, wzór, kary
Sprzedawca węgla musi dać kupującemu kopię świadectwa jakości. Wyjaśniamy podstawę prawną, zawartość dokumentu, sposób czytania parametrów, kontrole Inspekcji Handlowej i kary.
Reklamacja węgla złej jakości - prawa kupującego i wzór pisma
Węgiel gorszy niż w świadectwie jakości, za dużo miału albo niedowaga - to niezgodność towaru z umową. Wyjaśniamy, jakie prawa ma kupujący, jak zebrać dowody i zbadać próbkę, kiedy pomoże Inspekcja Handlowa, i dajemy wzór reklamacji.
Ekogroszek workowany czy luzem - cena, waga worka, jakość
Worek nie mówi nic o jakości ekogroszku, ale zmienia sposób liczenia ceny, wagi i dowozu. Wyjaśniamy, jak porównać obie formy zakupu i co mówi prawo o towarach paczkowanych.
Najczęstsze pytania
Czym groszek różni się od ekogroszku?
Groszek to sortyment (ziarno 5-40 mm). Ekogroszek to nazwa handlowa groszku o lepszych parametrach. Najbliższy jej jest standard dla kotłów klasy 3, 4 i 5 z rozporządzenia: popiół maks. 7%, siarka maks. 0,8%, wartość opałowa min. 25 MJ/kg.
Jakie ziarno ma węgiel groszek?
Według tabeli 4 załącznika do rozporządzenia (Dz.U. 2024 poz. 1618) groszek ma ziarno 5-40 mm, a w standardzie dla kotłów klasy 3, 4 i 5 - 5-31,5 mm.
Co oznacza wskaźnik RI w świadectwie jakości?
To zdolność spiekania węgla. Im niższy wskaźnik, tym mniejsze ryzyko zlepiania się żaru. Dla groszku dopuszczalne jest RI do 60 (do 90 w okresie przejściowym do 30 czerwca 2027 r.), a w standardzie dla kotłów klasy 3, 4 i 5 - do 25.
Czy sprzedawca węgla musi wydać świadectwo jakości?
Tak. Przedsiębiorca wprowadzający do obrotu węgiel kamienny jest obowiązany wystawić świadectwo jakości, a jego poświadczoną kopię przekazać każdemu nabywcy (art. 6c ust. 1 i 2 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw). Sprzedawca przechowuje świadectwo przez 2 lata. Sprzedaż paliwa bez wymaganego świadectwa jest zabroniona (art. 7 ust. 7a pkt 5).