Przepisy i dopłaty

ETS2 od 2028 - co oznacza dla cen węgla i gazu w domu

Unijny system ETS2 doliczy do ceny paliw kopalnych koszt emisji CO2. Według stanu na 2 października 2026 r. ruszy w 2028 roku. Wyjaśniamy, kogo dotyczy, skąd biorą się szacunki podwyżek i co to znaczy dla właściciela domu.

Fakty sprawdzone: Opublikowano: 12 min czytania Redakcja Składy Opałów

ETS2 to unijny system handlu uprawnieniami do emisji CO2 z paliw spalanych w budynkach, transporcie drogowym i części mniejszych instalacji. Według stanu na 2 października 2026 r. zacznie działać w 2028 roku - tak stanowi art. 2 rozporządzenia (UE) 2026/667, a projekt Komisji COM(2026) 616 z lipca 2026 r. tego terminu nie zmienia. Uprawnienia kupują dostawcy paliw, nie właściciele domów, ale koszt trafi do cen węgla, gazu i oleju opałowego. Ministerstwo Klimatu i Środowiska, powołując się na robocze analizy KOBiZE, szacowało go przy cenie 45 euro za tonę CO2 na około 450 zł na tonie węgla kamiennego i 40 gr na metrze sześciennym gazu.

To nie są prognozy cen, tylko przeliczenia przy założonej cenie uprawnienia. Prawdziwą cenę ustali rynek, a dyrektywa przewiduje mechanizmy, które mają hamować skoki. Poniżej opisujemy, co jest przesądzone w prawie, co jest szacunkiem (i przy jakich założeniach) oraz czego jeszcze nie wiadomo.

Czym jest ETS2?

ETS2 wprowadziła dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/959 z 10 maja 2023 r. (Dz.Urz. UE L 130 z 16.05.2023, s. 134). Dodała ona do dyrektywy 2003/87/WE o handlu uprawnieniami do emisji nowy rozdział IVa i załącznik III. To osobny system obok dotychczasowego (nazywanego dziś ETS1), który od lat obejmuje elektrownie, większe ciepłownie i przemysł.

Według załącznika III system obejmuje dopuszczenie do konsumpcji paliw spalanych w sektorze budowlanym, transporcie drogowym i sektorach dodatkowych. Sektor budowlany to w definicji m.in. mieszkania oraz usługi komercyjne i publiczne, a także elektrociepłownie i ciepłownie w części, w jakiej dostarczają ciepło do takich budynków (o ile nie są już w ETS1). System nie obejmuje paliw o zerowym współczynniku emisji ani odpadów spalanych jako paliwo.

Kluczowa różnica wobec ETS1: obowiązek spoczywa na "podmiotach objętych regulacją", czyli firmach, które wprowadzają paliwo na rynek (dopuszczają je do konsumpcji). To one od 2025 r. muszą mieć zezwolenie i monitorować emisje (art. 30b i 30f), od 2026 r. raportować je co roku, a od 2028 r. umarzać uprawnienia za emisje z paliw sprzedanych w poprzednim roku (art. 30e). Właściciel domu nie zakłada konta w rejestrze ani nie kupuje uprawnień - płaci w cenie paliwa.

Dyrektywa przewiduje też kontrolę przerzucania kosztów: od 2028 do 2030 r. dostawcy mają co roku do 30 kwietnia raportować, jaką część kosztu uprawnień przenieśli na konsumentów, a Komisja ocenia te raporty (art. 30f ust. 3).

Od kiedy działa ETS2 - 2027 czy 2028?

Od 2028 roku. Pierwotnie handel miał ruszyć w 2027 r. (art. 30d dyrektywy), z możliwością przesunięcia na 2028 r. tylko przy wyjątkowo wysokich cenach gazu lub ropy w pierwszej połowie 2026 r. (art. 30k). Przesądziło jednak rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/667 z 11 marca 2026 r. zmieniające Europejskie prawo o klimacie (to samo, które wprowadziło cel redukcji emisji na 2040 r.), opublikowane w Dz.Urz. UE 18 marca 2026 r. Jego art. 2 brzmi:

"Rozpoczęcie handlu uprawnieniami do emisji w sektorze budynków, sektorze transportu drogowego i sektorach dodatkowych określonych w rozdziale IVa dyrektywy 2003/87/WE odracza się do 2028 r. Stosuje się zasady określone w art. 30k ust. 2 lit. a)-e) dyrektywy 2003/87/WE."

Rozporządzenie (UE) 2026/667, art. 2

Zasady z art. 30k ust. 2 oznaczają m.in., że pierwszym rokiem limitu uprawnień jest 2028, a dostawcy po raz pierwszy umorzą uprawnienia za emisje z 2028 r. do 31 maja 2029 r.

Co z projektem COM(2026) 616? To wniosek Komisji z 17 lipca 2026 r. zmieniający dyrektywę 2003/87/WE i decyzję o rezerwie stabilności rynkowej w zakresie konkurencyjności i opłacalnej dekarbonizacji - czyli zmiany w dotychczasowym systemie ETS1. Komisja pisze w uzasadnieniu wprost, że ETS2 jest wyłączony z zakresu tego wniosku, bo zacznie w pełni działać w 2028 r., jego stosowanie ma zostać poddane przeglądowi do 2029 r., a ocena ewentualnego połączenia sektorów ETS2 z ETS1 - do 2031 r. Ten projekt nie przesuwa więc ETS2 ani go nie znosi.

Komisja zapowiedziała jednak, że pierwsze aukcje uprawnień ETS2 odbędą się już od stycznia 2027 r., żeby rynek miał czas na wycenę i żeby wcześniej pojawiły się pieniądze na inwestycje (komunikat Komisji z 11 czerwca 2026 r.; KOBiZE, raporty z rynku CO2 za czerwiec i lipiec 2026 r.). Dla gospodarstw domowych nie zmienia to daty, od której koszt uprawnień obciąża dostawców paliw.

Kalendarium ETS2

DataCo się dziejePodstawa
10.05.2023przyjęcie dyrektywy tworzącej ETS2 i rozporządzenia o Społecznym Funduszu Klimatycznymdyrektywa (UE) 2023/959, rozporządzenie (UE) 2023/955
30.06.2024termin wdrożenia przepisów o ETS2 do prawa krajowegoodpowiedź MKiŚ z 20.08.2024 r. na interpelację nr 4147
od 1.01.2025dostawcy paliw muszą mieć zezwolenie i monitorować emisjeart. 30b i 30f dyrektywy
30.06.2025termin złożenia przez państwa planów społeczno-klimatycznychrozporządzenie (UE) 2023/955; EPRS, 31.08.2026
2026start Społecznego Funduszu Klimatycznego (do 2032 r.)rozporządzenie (UE) 2023/955
11.03.2026przesunięcie ETS2 na 2028 r.rozporządzenie (UE) 2026/667, art. 2
11.06.2026wstępne porozumienie PE i Rady o wzmocnieniu rezerwy stabilności rynkowej ETS2komunikat Komisji z 11.06.2026 r.
17.07.2026projekt reformy ETS1 - ETS2 poza zakresemCOM(2026) 616
od stycznia 2027pierwsze aukcje uprawnień ETS2 (zapowiedź)Komisja Europejska; KOBiZE
2028ETS2 zaczyna działać, koszt uprawnień obciąża dostawców paliwrozporządzenie (UE) 2026/667
31.05.2029pierwsze umorzenie uprawnień za emisje z 2028 r.art. 30k ust. 2 lit. d dyrektywy
do 31.12.2029sprawozdanie Komisji o skuteczności mechanizmu 45 euroart. 30h ust. 5 dyrektywy
Źródła: akty prawne UE (EUR-Lex), Komisja Europejska, EPRS, MKiŚ, KOBiZE - pełne odnośniki w sekcji "Źródła".

O ile mogą podrożeć węgiel, gaz i olej?

Koszt ETS2 na jednostce paliwa to w uproszczeniu emisja CO2 z jej spalenia razy cena uprawnienia. Węgiel na jednostkę ciepła emituje więcej CO2 niż gaz ziemny: według wskaźników KOBiZE do raportowania za 2026 r. węgiel kamienny to około 94-95 kg CO2 na GJ, a gaz ziemny 56,18 kg CO2 na GJ. Przy tej samej cenie uprawnienia koszt ciepła z węgla rośnie więc bardziej. Jedyne oficjalne polskie przeliczenie dla paliw grzewczych, do którego dotarliśmy, pochodzi z odpowiedzi Ministerstwa Klimatu i Środowiska z 20 sierpnia 2024 r. na interpelację poselską nr 4147:

PaliwoSzacowany wzrost kosztu przy 45 euro/t CO2
Węgiel kamiennyokoło 450 zł/t
Gaz ziemnyokoło 40 gr/m3
LPGokoło 30 gr/l
Benzyna i olej napędowyokoło 50 gr/l
Źródło: odpowiedź Ministerstwa Klimatu i Środowiska z 20.08.2024 r. na interpelację nr 4147, na podstawie roboczych analiz Centrum Analiz Klimatyczno-Energetycznych / KOBiZE. Założenie: "maksymalna zakładana cena uprawnienia 45 euro na emisję 1 tony dwutlenku węgla".

Jak czytać te liczby:

  • To koszt uprawnień, nie gotowa podwyżka w składzie. Ile dostawca przerzuci na klienta i jak zachowa się cena samego węgla, zależy od rynku.
  • 45 euro to nie jest sztywny limit. Według przeglądu Biura Analiz Parlamentu Europejskiego (EPRS, 31 sierpnia 2026 r.) próg 45 euro uruchamia dodatkową podaż uprawnień, ale cena może iść wyżej. EPRS przytacza prognozy analityków rynkowych znacznie powyżej 45 euro na 2030 r. - to szacunki prywatnych firm, nie instytucji publicznych.
  • Kurs euro i inflacja. Przeliczenie w złotych zależy od kursu, a próg 45 euro jest wyrażony w cenach z 2020 r. i indeksowany wskaźnikiem cen konsumpcyjnych (art. 30h ust. 2).
  • Olej opałowy. Ministerstwo nie podało dla niego osobnej liczby. Olej opałowy jest paliwem kopalnym, więc ETS2 go obejmie, ale wysokości kosztu na litrze nie podajemy, bo nie znaleźliśmy oficjalnego szacunku.

Rynkowej ceny uprawnień ETS2 jeszcze nie ma. KOBiZE w raportach z rynku CO2 publikuje notowania kontraktów terminowych na uprawnienia ETS2 na 2028 r., ale zaznacza, że w lipcu i sierpniu 2026 r. nie było nimi żadnego obrotu, a giełda ustalała cenę własnym algorytmem. Takich notowań nie warto traktować jak prognozy.

Ile dziś kosztuje tona węgla czy ekogroszku, pokazujemy na stronie ceny opału, a jak wypada koszt ogrzewania różnymi paliwami - w porównaniu kosztów ogrzewania domu.

Co z drewnem, pelletem, prądem i ciepłem z sieci?

  • Drewno, pellet, brykiet drzewny. Dyrektywa wyłącza paliwa o zerowym współczynniku emisji. W unijnych zasadach monitorowania emisje ze spalania biomasy spełniającej kryteria zrównoważonego rozwoju nie są wliczane do emisji (KOBiZE, wskaźniki emisji do raportowania za 2026 r., z powołaniem na art. 38 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/2066). Biomasa co do zasady nie powinna więc być obciążona kosztem uprawnień ETS2; jak dokładnie zostanie to rozliczone przy opale drzewnym, przesądzą przepisy krajowe.
  • Prąd (także do pompy ciepła). Elektrownie objęte dotychczasowym systemem ETS1 już płacą za emisje, a załącznik III wyłącza z ETS2 paliwa zużywane w instalacjach ETS1 - za to samo paliwo nie płaci się dwa razy.
  • Ciepło sieciowe. Duże ciepłownie i elektrociepłownie są w ETS1. Do ETS2 trafiają mniejsze źródła spoza ETS1 - Ministerstwo Klimatu i Środowiska podaje jako przykład elektrociepłownie poniżej 20 MW (odpowiedź na interpelację nr 4147).

Czy jest limit ceny? Mechanizm 45 euro i rezerwa stabilności

Dyrektywa nie ustala ceny maksymalnej. Przewiduje automatyczne zwiększanie podaży uprawnień z rezerwy stabilności rynkowej, gdy ceny rosną za szybko (art. 30h):

WarunekIle uprawnień trafia na rynek
średnia cena na aukcjach przez 2 kolejne miesiące powyżej 45 euro (w cenach z 2020 r., indeksowane)20 mln (mechanizm działa do 31.12.2029 r.)
przez ponad 3 miesiące cena ponad 2 razy wyższa niż średnia z 6 poprzednich miesięcy (w latach 2027-2028: ponad 1,5 raza)50 mln
cena ponad 3 razy wyższa niż średnia z 6 poprzednich miesięcy150 mln
Źródło: art. 30h dyrektywy 2003/87/WE w brzmieniu nadanym dyrektywą (UE) 2023/959. Po uwolnieniu uprawnień kolejne uwolnienie co do zasady nie wcześniej niż po 12 miesiącach (art. 30h ust. 6).

Na start dyrektywa przewiduje też umieszczenie w rezerwie 600 mln uprawnień i sprzedaż w pierwszym roku aukcji o 30% większej liczby uprawnień niż wynika z limitu (art. 30d ust. 2), co ma zwiększyć płynność i obniżać cenę w pierwszych latach.

11 czerwca 2026 r. Parlament Europejski i Rada wstępnie uzgodniły wzmocnienie rezerwy dla ETS2: podwojenie liczby uprawnień uwalnianych po przekroczeniu progu 45 euro, wcześniejsze i bardziej stopniowe uwalnianie uprawnień oraz utrzymanie rezerwy po 2030 r. Według komunikatu Komisji z tego dnia tekst wymaga jeszcze formalnego przyjęcia przez obie instytucje i publikacji w Dzienniku Urzędowym UE.

Społeczny Fundusz Klimatyczny - ile pieniędzy dla Polski

Równolegle z ETS2 przyjęto rozporządzenie (UE) 2023/955 ustanawiające Społeczny Fundusz Klimatyczny. Ma on łagodzić skutki ETS2 dla gospodarstw domowych i mikroprzedsiębiorstw w trudnej sytuacji oraz dla użytkowników transportu. Działa w latach 2026-2032, czyli startuje dwa lata przed ETS2.

  • Budżet: do 65 mld euro z aukcji uprawnień (art. 30d ust. 4 dyrektywy) plus co najmniej 25% wkładu krajowego - według EPRS łącznie co najmniej 86,7 mld euro.
  • Polska: największy udział, 17,60%, czyli maksymalnie 11 439 026 446 euro w latach 2026-2032 w cenach bieżących (załącznik II rozporządzenia 2023/955).
  • Na co: m.in. renowacje budynków, zmiana ogrzewania na niskoemisyjne, efektywność energetyczna i transport. Tymczasowe bezpośrednie wsparcie dochodów jest dopuszczalne, ale nie może przekroczyć 37,5% szacowanych kosztów planu i ma maleć z czasem (art. 8 ust. 2).
  • Warunek: pieniądze płyną według krajowego planu społeczno-klimatycznego zatwierdzonego przez Komisję, po osiągnięciu zapisanych w nim kamieni milowych.

Plany należało złożyć do 30 czerwca 2025 r. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej konsultowało projekt polskiego Planu Społeczno-Klimatycznego od 6 do 30 czerwca 2025 r. Według przeglądu EPRS do końca lipca 2026 r. Komisja zatwierdziła plany Szwecji, Litwy, Łotwy i Malty - polskiego planu nie było wśród zatwierdzonych, a strona Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej o planie (stan z 27 maja 2025 r.) nie informuje o jego przekazaniu Komisji. Konkretne programy dla gospodarstw domowych w Polsce będą znane dopiero z zatwierdzonego planu - dziś nie da się rzetelnie powiedzieć, kto i ile dostanie.

Dodatkowo Komisja i Europejski Bank Inwestycyjny utworzyły instrument "ETS2 Frontloading Facility", który ma udostępnić państwom do 3 mld euro w latach 2026-2027 na inwestycje w sektorach objętych ETS2 (komunikat Komisji z 11 czerwca 2026 r.).

Co ETS2 oznacza dla właściciela domu?

  • Do końca 2027 r. ETS2 nie zmienia cen paliw w prawie. Obowiązek umarzania uprawnień dotyczy emisji od 2028 r. Ceny opału w sezonach 2026/2027 i 2027/2028 kształtuje zwykły rynek - kiedy w roku węgiel bywa tańszy, analizujemy w artykule kiedy kupić węgiel najtaniej.
  • Nie płacisz osobnej opłaty. Nie ma deklaracji ani "podatku od pieca" po stronie gospodarstwa domowego. Koszt będzie zawarty w cenie paliwa kupowanego od dostawcy.
  • Im więcej paliwa kopalnego spalasz, tym większy wpływ. Dom, który zużywa kilka ton węgla na sezon, odczuje koszt uprawnień bardziej niż dobrze ocieplony dom z małym zużyciem gazu. Zmniejszenie zużycia (ocieplenie, regulacja instalacji) obniża koszt niezależnie od ceny uprawnień.
  • Decyzje o wymianie źródła ciepła warto liczyć z kilkoma scenariuszami ceny. Jak wypada to porównanie przy różnych paliwach, opisujemy w tekście pompa ciepła czy kocioł. Kto planuje wymianę kotła, może skorzystać z programu Czyste Powietrze albo ulgi termomodernizacyjnej. Pamiętaj też o terminach z uchwał antysmogowych, które obowiązują niezależnie od ETS2.
  • Część zasad ustali prawo krajowe. Dyrektywę trzeba wdrożyć ustawą. Według odpowiedzi MKiŚ z sierpnia 2024 r. termin wdrożenia minął 30 czerwca 2024 r., a w lipcu 2024 r. Komisja przekazała Polsce (i większości państw) zarzuty formalne. Ministerstwo zapowiadało wtedy rozdzielenie systemu na paliwa gazowe, ciekłe i stałe oraz wskazanie, które dokładnie firmy będą podmiotami objętymi regulacją. Według stanu na 2 października 2026 r. ustawy wdrażającej przepisy o ETS2 nie ogłoszono w Dzienniku Ustaw - nie ma jej wśród aktów zmieniających ustawę o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych.

Najczęstsze pytania

Od kiedy obowiązuje ETS2?

Według stanu na 2 października 2026 r. handel uprawnieniami w ETS2 rusza w 2028 r. Przesunięcie z 2027 r. wprowadził art. 2 rozporządzenia (UE) 2026/667 z 11 marca 2026 r. Pierwsze uprawnienia za emisje z 2028 r. dostawcy paliw umorzą do 31 maja 2029 r.

Czy projekt COM(2026) 616 przesuwa albo znosi ETS2?

Nie. Wniosek Komisji z 17 lipca 2026 r. dotyczy zmian w dotychczasowym systemie handlu emisjami (ETS1). Komisja zaznacza w nim, że ETS2 jest wyłączony z zakresu wniosku, bo zacznie działać w 2028 r., a przegląd jego stosowania przewidziano do 2029 r.

O ile podrożeje węgiel przez ETS2?

Ministerstwo Klimatu i Środowiska, na podstawie roboczych analiz KOBiZE, szacowało koszt uprawnień na około 450 zł na tonie węgla kamiennego przy cenie 45 euro za tonę CO2. To przeliczenie przy założonej cenie, a nie prognoza: faktyczny wzrost zależy od rynkowej ceny uprawnień, kursu euro i tego, ile kosztu dostawcy przerzucą na klientów.

Czy ETS2 obejmie drewno i pellet?

Co do zasady nie. Dyrektywa wyłącza paliwa o zerowym współczynniku emisji, a emisje ze spalania biomasy spełniającej kryteria zrównoważonego rozwoju nie są wliczane do emisji w unijnych zasadach monitorowania. Szczegóły rozliczenia przesądzą przepisy krajowe.

Czy będę musiał sam kupować uprawnienia do emisji?

Nie. Obowiązki mają dostawcy, którzy wprowadzają paliwa na rynek: zezwolenie, monitorowanie, raportowanie i umarzanie uprawnień. Gospodarstwo domowe płaci koszt pośrednio, w cenie paliwa.

Ile Polska dostanie ze Społecznego Funduszu Klimatycznego?

Maksymalnie 11 439 026 446 euro w latach 2026-2032 (17,60% funduszu, ceny bieżące) według załącznika II rozporządzenia (UE) 2023/955. Do tego dochodzi co najmniej 25% wkładu krajowego. Wypłaty zależą od zatwierdzenia polskiego planu społeczno-klimatycznego przez Komisję.

Źródła

Znajdź skład opału w swojej gminie

Adresy, telefony i odległość od Twojej miejscowości.

Szukaj składu

Widzisz błąd albo nieaktualną informację? Napisz: [email protected]. Poprawiamy i aktualizujemy datę sprawdzenia.

Przeczytaj też

Ceny i zakupy

Kiedy kupić węgiel najtaniej? Sezonowość cen w danych GUS

Analiza miesięcznych cen węgla z GUS z 14 lat: w których miesiącach węgiel był najtańszy, ile wynosiła różnica, czy wzór przetrwał kryzys 2022 roku i jak kupić opał taniej.

Stan na 2 października 2026 · 9 min czytania

Ogrzewanie domu

Koszt ogrzewania domu: węgiel, pellet, gaz, pompa ciepła

Ile kosztuje GJ ciepła z ekogroszku, węgla, pelletu, drewna, gazu, pompy ciepła i prądu? Metoda obliczeń krok po kroku i przykład domu 120 m2 na cenach z 2026 roku.

Stan na 2 października 2026 · 10 min czytania

Przepisy i dopłaty

Dyrektywa budynkowa (EPBD) a kotły na węgiel i gaz - terminy

Dyrektywa (UE) 2024/1275 nie zakazuje dziś kotłów gazowych ani węglowych w istniejących domach. Wyjaśniamy, co naprawdę mówią jej przepisy, jakie są terminy i jak wygląda wdrożenie w Polsce.

Stan na 2 października 2026 · 12 min czytania