Przepisy i dopłaty

Dyrektywa budynkowa (EPBD) a kotły na węgiel i gaz - terminy

Dyrektywa (UE) 2024/1275 nie zakazuje dziś kotłów gazowych ani węglowych w istniejących domach. Wyjaśniamy, co naprawdę mówią jej przepisy, jakie są terminy i jak wygląda wdrożenie w Polsce.

Fakty sprawdzone: Opublikowano: 12 min czytania Redakcja Składy Opałów

Dyrektywa budynkowa (UE) 2024/1275, nazywana EPBD, nie zakazuje używania ani montażu kotła gazowego czy węglowego w istniejącym domu. Od 1 stycznia 2025 r. zabrania państwom dopłacania do instalacji samodzielnych kotłów na paliwa kopalne, a od państw wymaga planów całkowitego wycofania takich kotłów najpóźniej do 2040 r. Nowe budynki od 2030 r. mają być bezemisyjne, ale ten wymóg zacznie działać dopiero wtedy, gdy trafi do polskich przepisów. O tym, do kiedy wolno palić węglem, decyduje nie dyrektywa, lecz uchwała antysmogowa województwa.

Poniżej opisujemy, co dokładnie stanowią artykuły dyrektywy, jak Komisja Europejska tłumaczy pojęcie "kotła na paliwa kopalne" i co do 2 października 2026 r. zmieniło się w Polsce. Stan prawny sprawdziliśmy w tekście dyrektywy w Dzienniku Urzędowym UE, w zawiadomieniach Komisji, w Dzienniku Ustaw i w komunikatach NFOŚiGW oraz ministerstwa odpowiedzialnego za budownictwo.

Czym jest dyrektywa budynkowa EPBD?

To dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona), opublikowana 8 maja 2024 r. Weszła w życie 28 maja 2024 r. i zastąpiła wcześniejszą dyrektywę 2010/31/UE, która traci moc z dniem 30 maja 2026 r. (art. 36 i 37). Skrót EPBD pochodzi od angielskiej nazwy Energy Performance of Buildings Directive.

Ważne dla właściciela domu: dyrektywa nie działa wprost wobec obywateli. Zobowiązuje państwa członkowskie do wydania własnych ustaw i rozporządzeń (art. 35). Dopóki polski ustawodawca tego nie zrobi, w Polsce obowiązują krajowe przepisy - w tym warunki techniczne budynków, zasady dotacji i uchwały antysmogowe sejmików.

Co dyrektywa mówi o kotłach na paliwa kopalne?

O kotłach mówią cztery miejsca w dyrektywie. Każde ma inny adresat i inny skutek.

Art. 17 ust. 15: koniec dopłat od 1 stycznia 2025 r.

"Od dnia 1 stycznia 2025 r. państwa członkowskie nie udzielają żadnych zachęt finansowych do instalacji indywidualnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi, z wyjątkiem kotłów wybranych do inwestycji przed 2025 r., zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2021/241, art. 7 ust. 1 lit. h) pkt (i) tiret trzecie rozporządzenia (UE) 2021/1058 oraz art. 73 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115."

Dyrektywa (UE) 2024/1275, art. 17 ust. 15

Przepis dotyczy pieniędzy publicznych, nie samego kotła. Zakazane są dotacje, ulgi podatkowe i inne zachęty do zakupu, montażu i uruchomienia samodzielnego kotła na paliwo kopalne. Wyjątek obejmuje tylko inwestycje wybrane przed 2025 r. w programach finansowanych z wymienionych funduszy UE. Ten jeden przepis państwa musiały wdrożyć wcześniej niż resztę dyrektywy - do 1 stycznia 2025 r. (art. 35 ust. 1).

Art. 13 ust. 7: państwa "dążą" do wymiany kotłów

Państwa członkowskie "dążą do wymiany indywidualnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi w istniejących budynkach, zgodnie z krajowymi planami stopniowego wycofywania" (art. 13 ust. 7). To obowiązek starania się, bez daty i bez nakazu dla właściciela. Ten sam artykuł (ust. 1 akapit trzeci) pozwala państwom wprowadzić wymagania dotyczące rodzaju paliwa lub udziału energii odnawialnej w ogrzewaniu budynku - czyli daje podstawę prawną do krajowych zakazów, jeśli państwo zdecyduje się je uchwalić.

Załącznik II: plan wycofania kotłów do 2040 r.

Każde państwo przygotowuje krajowy plan renowacji budynków (art. 3). Według załącznika II plan ma zawierać polityki i środki dotyczące "stopniowego wycofywania paliw kopalnych z ogrzewania i chłodzenia w celu całkowitego wycofania kotłów zasilanych paliwami kopalnymi najpóźniej do 2040 r.". Komisja Europejska w wytycznych z 18 grudnia 2025 r. nazywa rok 2040 "orientacyjnym terminem docelowym" i podkreśla, że to państwa decydują o ścieżce: mogą zastąpić paliwo w kotłach (np. gazem odnawialnym) albo wymienić same kotły.

Art. 7 i 11: nowe budynki bezemisyjne

Nowe budynki mają być bezemisyjne od 1 stycznia 2028 r., jeśli należą do instytucji publicznych, i od 1 stycznia 2030 r. - wszystkie (art. 7 ust. 1). Budynek bezemisyjny "nie może powodować na miejscu żadnych emisji dwutlenku węgla z paliw kopalnych" (art. 11 ust. 1). Komisja wprost wyjaśnia, że oznacza to brak spalania paliw kopalnych w nowych budynkach najpóźniej od 2030 r. Państwo może zwolnić budynki, dla których wniosek o pozwolenie na budowę złożono przed tymi terminami (art. 7 ust. 4). W Polsce ten wymóg ma trafić do nowego rozporządzenia o warunkach technicznych, którego na 2 października 2026 r. nie wydano (szczegóły niżej).

Terminy dyrektywy budynkowej

DataCo się dziejeKogo dotyczyPrzepis
28.05.2024dyrektywa wchodzi w życiepaństwa członkowskieart. 37
1.01.2025koniec zachęt finansowych do instalacji samodzielnych kotłów na paliwa kopalne (termin wdrożenia tego przepisu)programy dotacji i ulgart. 17 ust. 15, art. 35 ust. 1
31.12.2025pierwszy projekt krajowego planu renowacji budynków dla Komisjirządart. 3
29.05.2026termin wdrożenia pozostałych przepisów do prawa krajowegopaństwa członkowskieart. 35 ust. 1
31.12.2026pierwszy krajowy plan renowacji budynków (z planem wycofania kotłów)rządart. 3, załącznik II
1.01.2028nowe budynki instytucji publicznych bezemisyjneinwestorzy publiczniart. 7 ust. 1 lit. a
31.12.2029instalacje słoneczne na nowych budynkach mieszkalnych, gdy jest to technicznie i ekonomicznie wykonalnenowe domyart. 10 ust. 3 lit. d
1.01.2030wszystkie nowe budynki bezemisyjne (bez spalania paliw kopalnych na miejscu)nowe domyart. 7 ust. 1 lit. b, art. 11
2030średnie zużycie energii pierwotnej w budynkach mieszkalnych niższe o co najmniej 16% niż w 2020 r.cały zasób mieszkaniowy kraju (średnia)art. 9 ust. 2
2035spadek średniego zużycia o co najmniej 20-22% względem 2020 r.cały zasób mieszkaniowy kraju (średnia)art. 9 ust. 2
2040orientacyjny termin całkowitego wycofania kotłów na paliwa kopalnepolityka państwa (plan renowacji)załącznik II, wytyczne KE
2050zasoby budowlane bezemisyjnecel unijnyart. 1, art. 3
Źródło: dyrektywa (UE) 2024/1275 (Dz. Urz. UE L 2024/1275 z 8.05.2024); zawiadomienie Komisji C/2025/6438 z 18.12.2025.

Dla budynków niemieszkalnych dyrektywa wprowadza minimalne normy charakterystyki energetycznej (progi 16% od 2030 r. i 26% od 2033 r., art. 9 ust. 1). Dla domów i mieszkań takich progów nie ma - cel 16% i 20-22% dotyczy średniej dla całego kraju, a państwo samo wybiera środki: wsparcie finansowe, pomoc techniczną, ewentualnie normy (art. 9 ust. 2).

Który kocioł jest "kotłem na paliwa kopalne"?

Dyrektywa definiuje kocioł jako "połączenie kotła z palnikiem przeznaczone do przekazywania płynom ciepła uwalnianego w procesie spalania" (art. 2 pkt 48). Komisja w zawiadomieniu z 18 października 2024 r. (C/2024/6206) doprecyzowała resztę:

  • Paliwa kopalne to "nieodnawialne źródła energii oparte na węglu, takie jak paliwa stałe, gaz ziemny i ropa naftowa". Kocioł na węgiel lub ekogroszek, gazowy i olejowy - wszystkie się mieszczą.
  • Biomasa nie jest paliwem kopalnym. Kotły na paliwo stałe z biomasy (np. pellet) mogą dostawać zachęty, bo mieszczą się w dwóch najwyższych klasach etykiety energetycznej.
  • "Indywidualny" (samodzielny) kocioł to kocioł niepołączony z odnawialnym źródłem ciepła, które daje znaczną część energii. Układ hybrydowy, np. kocioł z pompą ciepła albo z kolektorami słonecznymi, nadal może być dotowany - proporcjonalnie do udziału energii odnawialnej. Współspalanie biomasy z węglem w jednym kotle hybrydą nie jest.
  • O kotle gazowym decyduje gaz w sieci. Jeśli lokalna sieć dostarcza głównie gaz ziemny, montaż kotła gazowego nie powinien dostać dopłaty. Gdyby sieć przesyłała głównie gaz odnawialny, zachęta byłaby możliwa.
  • Poza zakresem art. 17 ust. 15 są m.in. naprawy i konserwacja istniejących kotłów, premie za złomowanie, dodatki do rachunków za ogrzewanie oraz urządzenia, które nie są kotłami, takie jak piece.

Jak dyrektywę wdrożono w Polsce (stan na 2.10.2026)?

Dotacje i ulga: koniec wsparcia kotłów gazowych i olejowych

  • Ulga termomodernizacyjna. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z 19 grudnia 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1943), obowiązujące od 1 stycznia 2025 r., usunęło z wykazu wydatków kotły kondensacyjne na gaz i olej, a przyłącze gazowe ograniczyło do sieci z biogazem lub biometanem. W przypisie rozporządzenie wskazuje, że wdraża dyrektywę 2024/1275. Szczegóły w artykule o uldze termomodernizacyjnej.
  • Czyste Powietrze. Wersja programu od 31 marca 2025 r. nie obejmuje kotłów gazowych, olejowych ani innych urządzeń na paliwa kopalne. Polska skorzystała z wyjątku dla funduszy UE: osobny nabór (15 lipca - 17 listopada 2025 r., środki z programu FEnIKS) dotyczył tylko kotłów gazowych zamontowanych i opłaconych między 28 maja a 31 grudnia 2024 r. Według komunikatu NFOŚiGW z 5 czerwca 2026 r. od 1 stycznia 2026 r. wojewódzkie fundusze nie mogą już podejmować decyzji o dofinansowaniu kotła na gaz lub olej, także w starych naborach. Aktualne zasady programu opisujemy w artykule Czyste Powietrze 2026.
  • Kotły węglowe wypadły ze wsparcia wcześniej, niezależnie od dyrektywy: od 1 stycznia 2022 r. ulga termomodernizacyjna obejmuje tylko kotły przeznaczone wyłącznie do spalania biomasy (Dz.U. 2021 poz. 2214), a obecny katalog kosztów kwalifikowanych Czystego Powietrza (załącznik nr 2, wersja od 20 lipca 2026 r.) nie zawiera żadnego urządzenia na węgiel.

27 marca 2025 r. Komisja Europejska wysłała wezwania do usunięcia uchybienia dziewięciu państwom, w tym Polsce, za brak pełnej transpozycji art. 17 ust. 15. Ministerstwo Rozwoju i Technologii w prezentacji z 15 października 2025 r. wskazało jako akty wdrażające ten przepis m.in. wspomniane rozporządzenie z 19 grudnia 2024 r. i rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 7 stycznia 2025 r.

Reszta dyrektywy: po terminie

Termin wdrożenia minął 29 maja 2026 r. 15 lipca 2026 r. Komisja wszczęła postępowania przeciwko wszystkim 27 państwom członkowskim, w tym Polsce, za niepełną transpozycję; państwa miały dwa miesiące na odpowiedź. W Polsce według stanu na 2 października 2026 r.:

  • w Dzienniku Ustaw nie ukazała się nowelizacja ustawy o charakterystyce energetycznej budynków, którą ministerstwo zapowiadało jako główny akt wdrażający (ostatni tekst jednolity ustawy to Dz.U. 2024 poz. 101);
  • nie wydano nowego rozporządzenia o warunkach technicznych budynków, które miało objąć m.in. budynki bezemisyjne. Komunikat z 18 września 2026 r. informuje, że od 20 września 2026 r. przez 18 miesięcy można stosować dotychczasowe warunki techniczne, a prace nad nowym rozporządzeniem trwają (więcej w przewodniku termomodernizacja domu - od czego zacząć);
  • ostatni opublikowany przez ministerstwo etap prac nad krajowym planem renowacji budynków to prekonsultacje wstępnego projektu (od 23 grudnia 2024 r. do 13 stycznia 2025 r.). Projektu planu Polska nie przekazała Komisji w terminie (31 grudnia 2025 r.), dlatego 11 marca 2026 r. Komisja wszczęła w tej sprawie postępowanie wobec Polski i 18 innych państw (INFR(2026)2029). W odpowiedzi na interpelację nr 15008 z 19 lutego 2026 r. ministerstwo zapowiedziało skierowanie projektu do konsultacji publicznych w II kwartale 2026 r.; na wykazie projektów przekazanych Komisji Polski nie ma (stan na 2 października 2026 r.). Plan ma być przyjęty uchwałą Rady Ministrów, a dyrektywa wymaga przekazania go Komisji do 31 grudnia 2026 r. To w nim powinien znaleźć się polski plan wycofywania kotłów na paliwa kopalne.

W praktyce oznacza to, że na dziś nie ma w Polsce przepisu, który wyznaczałby datę wycofania kotłów gazowych lub olejowych z istniejących domów. Taka data może się pojawić dopiero w planie renowacji albo w ustawie - śledzimy to i zaktualizujemy artykuł.

Czego dyrektywa NIE mówi - najczęstsze mity

MitCo mówią przepisy
"Od 2025 r. obowiązuje zakaz kotłów gazowych"Od 1.01.2025 obowiązuje zakaz dopłat do samodzielnych kotłów na paliwa kopalne (art. 17 ust. 15). Kupno, montaż i używanie kotła w istniejącym domu są dozwolone.
"W 2040 r. trzeba będzie wyrzucić kocioł gazowy"Dyrektywa wymaga od państw planu całkowitego wycofania kotłów na paliwa kopalne do 2040 r. (załącznik II). Komisja nazywa ten rok orientacyjnym. Ewentualny obowiązek dla właścicieli może wprowadzić tylko prawo krajowe - w Polsce takiego przepisu nie ma.
"Każdy dom musi do 2033 r. osiągnąć klasę energetyczną E"Progi z datami 2030 i 2033 dotyczą budynków niemieszkalnych (art. 9 ust. 1). Dla budynków mieszkalnych jest tylko cel dla średniej krajowej (art. 9 ust. 2).
"Kocioł na pellet też stracił dotacje"Biomasa jest paliwem odnawialnym. Kotły na biomasę mogą być dotowane (zawiadomienie KE C/2024/6206) i Czyste Powietrze je finansuje.
"Hybryda z kotłem gazowym nie dostanie dopłaty"Dyrektywa pozwala dotować układy hybrydowe ze znacznym udziałem energii odnawialnej, np. kocioł z pompą ciepła. Konkretne zasady ustala program krajowy.
"Dyrektywa zakazuje kominków i pieców kaflowych"Art. 17 ust. 15 dotyczy kotłów; urządzenia, które nie są kotłami, np. piece, są poza jego zakresem. Kominki i piece regulują uchwały antysmogowe i ekoprojekt.
"Zakaz palenia węglem w 2028 r. to skutek dyrektywy"Zakazy węgla w poszczególnych województwach wynikają z uchwał antysmogowych sejmików, a nie z dyrektywy budynkowej.
Źródło: dyrektywa (UE) 2024/1275; zawiadomienia Komisji C/2024/6206 i C/2025/6438.

Ostatni punkt jest dla wielu czytelników najważniejszy. Do kiedy wolno palić węglem w Twoim domu, decyduje uchwała antysmogowa województwa - terminy zebraliśmy w artykule o zakazie palenia węglem i na stronach uchwał antysmogowych. Czy Twój kocioł spełnia lokalne wymagania, sprawdzisz w sprawdzarce kotła.

Co to oznacza dla właściciela domu?

  • Masz kocioł gazowy lub olejowy - możesz go używać i serwisować. Przy wymianie na nowy kocioł gazowy nie dostaniesz dotacji z Czystego Powietrza ani ulgi termomodernizacyjnej.
  • Masz kocioł węglowy - o tym, do kiedy możesz go używać, decyduje uchwała antysmogowa, nie dyrektywa. Wsparcie dostaniesz tylko na wymianę na źródło nieopalane paliwem kopalnym, np. pompę ciepła albo kocioł na pellet (porównanie w artykule pompa ciepła czy kocioł).
  • Planujesz wymianę źródła ciepła - dyrektywa i polskie programy promują najpierw zmniejszenie zapotrzebowania na energię. Audyt energetyczny jest dziś warunkiem dotacji z Czystego Powietrza.
  • Budujesz dom - na razie obowiązują dotychczasowe warunki techniczne. Wymóg budynku bezemisyjnego (od 2030 r. dla wszystkich nowych budynków) zacznie obowiązywać inwestorów po wpisaniu go do polskich przepisów.

Najczęstsze pytania

Czy od 2025 roku nie wolno montować kotłów gazowych?

Wolno. Od 1 stycznia 2025 r. dyrektywa (art. 17 ust. 15) zabrania państwom dopłacania do instalacji samodzielnych kotłów na paliwa kopalne. W Polsce oznacza to brak kotłów gazowych w uldze termomodernizacyjnej od 2025 r. i brak decyzji o ich dofinansowaniu w Czystym Powietrzu od 1 stycznia 2026 r. Sam montaż w istniejącym domu jest legalny.

Od kiedy obowiązuje dyrektywa budynkowa?

Dyrektywa (UE) 2024/1275 weszła w życie 28 maja 2024 r. Państwa miały ją wdrożyć do 29 maja 2026 r., a przepis o zakazie dopłat do kotłów na paliwa kopalne - do 1 stycznia 2025 r. Wobec obywateli działa dopiero przez przepisy krajowe, których Polska do 2 października 2026 r. w całości nie uchwaliła.

Czy w 2040 roku kotły gazowe zostaną zakazane?

Dyrektywa nie wprowadza takiego zakazu. Wymaga, by krajowy plan renowacji budynków zawierał polityki prowadzące do całkowitego wycofania kotłów na paliwa kopalne najpóźniej do 2040 r., a Komisja traktuje ten rok jako orientacyjny. Plan może przewidywać np. przejście na gaz odnawialny w kotłach albo ich wymianę. Polska ma przekazać plan Komisji do 31 grudnia 2026 r.; projektu, który należało przekazać do końca 2025 r., według stanu na 2 października 2026 r. Komisja nie otrzymała.

Czy dyrektywa dotyczy kotłów na węgiel i ekogroszek?

Tak, paliwa stałe pochodzenia kopalnego są paliwami kopalnymi, więc zakaz dopłat i plan wycofania obejmują także kotły węglowe. Kotłów węglowych w Polsce i tak nie obejmuje już ani ulga termomodernizacyjna (od 2022 r.), ani Czyste Powietrze, a termin, do którego wolno ich używać, wyznacza uchwała antysmogowa województwa.

Czy nowy dom po 2030 roku może mieć kocioł gazowy?

Według dyrektywy nowe budynki od 1 stycznia 2030 r. mają być bezemisyjne, czyli bez emisji CO2 z paliw kopalnych na miejscu (art. 7 i 11), co wyklucza kocioł na gaz ziemny. Państwo może zwolnić budynki z wnioskiem o pozwolenie złożonym wcześniej. Wymóg zacznie obowiązywać w Polsce po zmianie warunków technicznych, czego do 2 października 2026 r. nie zrobiono.

Czy dostanę dotację do pompy ciepła z kotłem gazowym?

Dyrektywa dopuszcza dopłaty do układów hybrydowych ze znacznym udziałem energii odnawialnej, a Komisja zaleca, by były proporcjonalne do tego udziału. Czy i w jakiej wysokości dotacja przysługuje, decyduje regulamin programu - w Czystym Powietrzu dofinansowanie dotyczy pompy ciepła, nie kotła gazowego.

Źródła

Znajdź skład opału w swojej gminie

Adresy, telefony i odległość od Twojej miejscowości.

Szukaj składu

Widzisz błąd albo nieaktualną informację? Napisz: [email protected]. Poprawiamy i aktualizujemy datę sprawdzenia.

Przeczytaj też

Przepisy i dopłaty

ETS2 od 2028 - co oznacza dla cen węgla i gazu w domu

Unijny system ETS2 doliczy do ceny paliw kopalnych koszt emisji CO2. Według stanu na 2 października 2026 r. ruszy w 2028 roku. Wyjaśniamy, kogo dotyczy, skąd biorą się szacunki podwyżek i co to znaczy dla właściciela domu.

Stan na 2 października 2026 · 12 min czytania

Przepisy i dopłaty

Zakaz palenia węglem - terminy wymiany kopciuchów 2026

Uchwały antysmogowe w pigułce: do kiedy trzeba wymienić kocioł bezklasowy oraz klasy 3 i 4 w każdym województwie, czym nie wolno palić, co z kominkiem i ile wynosi kara. Stan prawny na 1 października 2026 r.

Stan na 2 października 2026 · 14 min czytania

Ogrzewanie domu

Pompa ciepła czy kocioł? Koszty, wymagania i dotacje 2026

Porównanie pompy ciepła z kotłem na pellet, ekogroszek i gaz: ile kosztuje zakup, ile sezon ogrzewania w domu 120 m2, kiedy pompa ma sens w starym domu, jakie są dotacje i co mówią przepisy.

Stan na 2 października 2026 · 13 min czytania