Ogrzewanie domu

Pożar sadzy w kominie - co robić i jak mu zapobiegać

Co zrobić, gdy w kominie zapali się sadza: zalecenia Państwowej Straży Pożarnej krok po kroku, dlaczego nie wolno gasić komina wodą, co po pożarze i jak nie dopuścić do kolejnego.

Fakty sprawdzone: Opublikowano: 8 min czytania Redakcja Składy Opałów

Gdy sadza w kominie się pali, zadzwoń pod numer alarmowy 112, wygaś ogień w piecu lub kominku i zamknij dopływ powietrza do paleniska od dołu oraz, jeśli możesz, od góry. Nie wlewaj wody do komina - gwałtownie powstająca para może go rozsadzić. Do przyjazdu strażaków obserwuj przewód kominowy na całej długości, także na strychu. Przed ponownym rozpaleniem kominiarz musi sprawdzić komin. Ryzyko takiego pożaru zmniejszają czyszczenie przewodów i coroczny przegląd kominiarski.

Zalecenia w tym poradniku pochodzą z materiałów komend Państwowej Straży Pożarnej opublikowanych w serwisie gov.pl, a obowiązki - z przepisów obowiązujących 2 października 2026 r. Na końcu podajemy dane PSP o pożarach sadzy w poprzednim sezonie grzewczym.

Jak rozpoznać pożar sadzy w kominie?

Komendy PSP opisują kilka typowych objawów:

  • bardzo głośny szum lub huk w kominie, spowodowany gwałtownym spalaniem w przewodzie,
  • ogień i snop iskier wydobywające się z komina na dachu,
  • bardzo mocno nagrzany komin w domu, czasem dym przedostający się do pomieszczeń przez pęknięcia.

Paląca się sadza osiąga bardzo wysoką temperaturę - według Komendy Powiatowej PSP w Środzie Wielkopolskiej przekraczającą nawet kilkaset stopni Celsjusza. Taki żar może rozszczelnić komin, a od nagrzanego przewodu mogą się zapalić drewniane stropy i materiały na poddaszu (KP PSP w Wieruszowie, KM PSP w Piekarach Śląskich). Komenda Miejska PSP w Radomiu ostrzega, że wiatr może przenieść płonące płaty sadzy wypychane z komina na sąsiednie budynki. Przez pęknięcia do mieszkania może się też przedostać dym z tlenkiem węgla.

Sadza w kominie się pali - co robić krok po kroku?

Komendy PSP i poradnik MSWiA o postępowaniu przy pożarze zalecają taką kolejność działań:

  1. Zadzwoń pod numer alarmowy 112 (działa też numer straży pożarnej 998). Podaj dokładny adres, powiedz, że pali się sadza w kominie, i czy komuś grozi niebezpieczeństwo.
  2. Wygaś ogień w piecu, kotle albo kominku.
  3. Zamknij dopływ powietrza do pieca od dołu i w miarę możliwości od góry.
  4. Przygotuj środki gaśnicze: gaśnicę, koc gaśniczy, wiadro piasku.
  5. Obserwuj komin na całej długości wewnątrz budynku, od kotłowni po strych. Sprawdzaj, czy nie pojawiają się pęknięcia, dym albo nagrzewanie się elementów drewnianych.
  6. Nie wlewaj wody do komina.

Wezwanie straży to nie tylko rada. Art. 9 ustawy o ochronie przeciwpożarowej stanowi, że kto zauważy pożar, "jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić osoby znajdujące się w strefie zagrożenia" oraz centrum powiadamiania ratunkowego, jednostkę ochrony przeciwpożarowej, Policję, wójta albo sołtysa. Niedopełnienie tego obowiązku jest wykroczeniem z art. 82a § 1 Kodeksu wykroczeń.

Dlaczego nie wolno gasić komina wodą?

Woda w rozgrzanym przewodzie natychmiast zamienia się w parę. Komenda Powiatowa PSP w Wieruszowie wyjaśnia, że wzrost ciśnienia wewnątrz może rozszczelnić przewód kominowy. Według KP PSP w Środzie Wielkopolskiej może to doprowadzić "do popękania przewodu, a nawet jego rozerwania". KM PSP w Radomiu ostrzega, że gdy przewód się rozszczelni, ogień może przejść na przyległe do niego elementy, a w najgorszym razie objąć cały dom.

Czy gasić komin samemu?

Zalecenia komend PSP, na których opiera się ten poradnik, nie obejmują gaszenia wnętrza komina przez domowników. Ich rola to wezwanie straży, wygaszenie paleniska, odcięcie dopływu powietrza, przygotowanie gaśnicy, koca gaśniczego i piasku na wypadek, gdyby ogień wyszedł poza przewód, oraz obserwowanie komina. Nie wchodź na dach - podczas pożaru z komina wydobywa się ogień i iskry. Poradnik MSWiA przestrzega: "nie próbuj gasić ognia, którego nie jesteś w stanie opanować".

Kiedy wyjść z domu?

Jeśli dym przedostaje się do pomieszczeń, ogień przeszedł na strop, strych albo dach albo włączył się czujnik dymu lub czadu, wyprowadź domowników na zewnątrz. Poradnik MSWiA o postępowaniu przy pożarze zaleca opuszczenie zagrożonego mieszkania, poruszanie się nisko przy podłodze w zadymieniu i niedopuszczenie, by pożar odciął drogę wyjścia. Objawy zatrucia tlenkiem węgla i postępowanie przy alarmie czujnika opisujemy w poradniku o czadzie i czujnikach tlenku węgla.

Co zrobić po pożarze sadzy?

  • Nie rozpalaj w piecu, dopóki kominiarz nie sprawdzi komina. Komendy PSP zalecają wezwanie kominiarza, który wyczyści przewody i oceni stan przewodów spalinowych oraz wentylacyjnych, a do tego czasu nieużywanie pieca. KM PSP w Radomiu podaje, że nawet szybko opanowany pożar sadzy kończy się najczęściej naprawą popękanego lub rozerwanego przewodu.
  • Usuń usterki przed dalszym użytkowaniem. Jeśli kontrola wykaże uszkodzenia grożące pożarem lub zatruciem, Prawo budowlane wymaga ich usunięcia w czasie kontroli lub bezpośrednio po niej (art. 70 ust. 1).
  • Sprawdź strych i stropy przy kominie. Drewno w pobliżu przewodu mogło się nagrzać i tlić.
  • Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi, jeśli coś zostało zniszczone, i zachowaj dokumenty: e-protokoły z przeglądów, potwierdzenia czyszczenia, notatkę z interwencji straży. Art. 826 § 1 Kodeksu cywilnego zobowiązuje ubezpieczonego, by w razie wypadku użył dostępnych środków do ratowania mienia i zmniejszenia szkody. O wypłacie decydują warunki polisy (OWU).

Skąd się bierze sadza w kominie?

Sadza powstaje przy niepełnym spalaniu paliwa stałego i osiada na ściankach przewodu. Komendy PSP wymieniają kilka głównych przyczyn jej nadmiernego odkładania:

  • brak regularnego czyszczenia przewodów dymowych - według KM PSP w Radomiu to podstawowy błąd,
  • spalanie mokrego drewna,
  • spalanie płyt wiórowych, śmieci, odpadów komunalnych, tworzyw sztucznych i gumy.

KP PSP w Środzie Wielkopolskiej podkreśla, że ilość sadzy gromadzącej się w przewodzie w dużej mierze zależy od rodzaju spalanego materiału, a pożar może uszkodzić komin tak, że nie nadaje się do dalszej eksploatacji i trzeba go rozebrać.

Jak zapobiegać pożarowi sadzy?

Lista kontrolna przed sezonem i w jego trakcie:

  • Czyść przewody dymowe w terminie. Od palenisk na paliwo stałe co najmniej raz na 3 miesiące w okresie ich używania, od palenisk na paliwo płynne i gaz co najmniej raz na 6 miesięcy (§ 34 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków). W domu jednorodzinnym możesz to zrobić sam.
  • Raz w roku zleć kontrolę stanu technicznego komina mistrzowi kominiarskiemu albo osobie z uprawnieniami budowlanymi. Kontrola wykryje pęknięcia i nieszczelności, zanim zrobi to pożar. Szczegóły w poradniku o przeglądzie kominiarskim.
  • Pal suchym drewnem. Jak zmierzyć wilgotność i ile drewno schnie, wyjaśniamy w poradniku o wilgotności drewna opałowego.
  • Nie spalaj odpadów - ani śmieci, ani płyt meblowych, ani plastiku. To też naruszenie prawa. Co grozi za palenie śmieci i gdzie zgłosić sąsiada, opisujemy w artykule palenie śmieci - gdzie zgłosić.
  • Odsuń materiały palne od pieca i rury dymowej. Rozporządzenie zakazuje przechowywania materiałów palnych bliżej niż 0,5 m od urządzeń i instalacji, których powierzchnie mogą nagrzewać się powyżej 100°C (§ 4 ust. 1 pkt 8), oraz składowania materiałów palnych na nieużytkowych poddaszach i strychach (§ 4 ust. 1 pkt 12), przez które zwykle przechodzi komin.
  • Zamontuj czujki dymu i tlenku węgla. Komenda Główna PSP zaleca je w kampanii "Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa!" na sezon grzewczy.
  • Trzymaj pod ręką gaśnicę i koc gaśniczy - wśród środków, które warto mieć przy pożarze sadzy, wymienia je KP PSP w Wieruszowie.

Czy za pożar sadzy grozi kara?

Sam pożar sadzy nie jest wykroczeniem. Odpowiedzialność może jednak wynikać z zaniedbań, które do niego doprowadziły. Niezapewnienie usuwania zanieczyszczeń z przewodów dymowych i spalinowych jest wykroczeniem z art. 82 § 2 pkt 7 Kodeksu wykroczeń. Tak samo używanie urządzeń niepoddanych wymaganej kontroli lub niesprawnych, jeśli może to przyczynić się do pożaru (art. 82 § 1 pkt 3). Od 2 stycznia 2026 r. grozi za to areszt, ograniczenie wolności albo grzywna do 30 000 zł, a mandat może wynieść do 5 000 zł (Dz.U. 2025 poz. 1814). Brak corocznej kontroli przewodów to z kolei wykroczenie z art. 93 pkt 8 Prawa budowlanego.

Ile jest pożarów sadzy? Dane PSP

Okres i obszarDaneŹródło
Polska, 1 października - 21 listopada 2025 r.ponad 1 000 pożarów sadzy w przewodach kominowych; w tym samym okresie 3 545 pożarów w budynkach mieszkalnych, 279 rannych i 52 ofiary śmiertelneKomenda Główna PSP, 22.11.2025
Wielkopolska, 1 października 2025 - 9 marca 2026 r.1 613 pożarów domów i mieszkań (w analogicznym okresie sezonu 2024/2025: 1 432); według komendy pożary sadzy w przewodach kominowych to około 75% wszystkich pożarów w domach i mieszkaniach (komentarz do danych od 1 stycznia do 9 marca 2026 r.)Komenda Wojewódzka PSP w Poznaniu, 9.03.2026
Polska, co rokukilkanaście tysięcy pożarów spowodowanych wadami lub nieprawidłową eksploatacją urządzeń ogrzewczychKomenda Powiatowa PSP w Środzie Wielkopolskiej, 3.03.2023
Źródła wymienione w tabeli; stan na 2 października 2026 r.

KM PSP w Radomiu zauważa, że wraz z początkiem sezonu grzewczego liczba wyjazdów do pożarów sadzy, poddaszy i dachów gwałtownie rośnie. Dlatego najlepszy moment na czyszczenie i kontrolę komina to czas przed pierwszym rozpaleniem.

Najczęstsze pytania

Czy przy pożarze sadzy trzeba wzywać straż pożarną?

Tak. Komendy PSP zalecają natychmiastowe powiadomienie straży przez numer 112. Art. 9 ustawy o ochronie przeciwpożarowej nakłada na każdego, kto zauważy pożar, obowiązek niezwłocznego zawiadomienia służb i osób w strefie zagrożenia.

Czy można gasić palący się komin wodą?

Nie. Woda gwałtownie zamienia się w parę, a wzrost ciśnienia może spowodować popękanie lub rozerwanie przewodu kominowego i rozprzestrzenienie ognia na budynek. Tak ostrzegają komendy PSP.

Czy po pożarze sadzy można dalej palić w piecu?

Nie przed sprawdzeniem komina. PSP zaleca wezwanie kominiarza, który wyczyści przewód i oceni jego stan techniczny. Wysoka temperatura mogła go rozszczelnić, a przez pęknięcia do domu może przedostawać się tlenek węgla.

Co ile czyścić komin, żeby nie doszło do pożaru sadzy?

Przewody od pieca, kotła lub kominka na paliwo stałe co najmniej raz na 3 miesiące w okresie ich używania, od urządzeń na paliwo płynne i gaz co najmniej raz na 6 miesięcy (§ 34 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków). Do tego raz w roku kontrola stanu technicznego.

Czy mokre drewno może spowodować pożar sadzy?

Komendy PSP wymieniają spalanie mokrego drewna wśród głównych przyczyn odkładania się sadzy w przewodzie, obok spalania odpadów i braku czyszczenia. Im więcej osadu, tym większe ryzyko, że się zapali.

Czy ubezpieczenie domu pokryje szkody po pożarze sadzy?

To zależy od warunków polisy. Rzecznik Finansowy wskazuje, że ubezpieczyciele często wyłączają odpowiedzialność za szkody wynikłe z niewykonania przeglądów i okresowych kontroli wymaganych przepisami. Zachowuj e-protokoły z przeglądów i potwierdzenia czyszczenia.

Źródła

Znajdź skład opału w swojej gminie

Adresy, telefony i odległość od Twojej miejscowości.

Szukaj składu

Widzisz błąd albo nieaktualną informację? Napisz: [email protected]. Poprawiamy i aktualizujemy datę sprawdzenia.

Przeczytaj też

Ogrzewanie domu

Popiół z pieca - gdzie wyrzucać, czy do bio i na kompost

Wystudzony popiół z domowego pieca trafia zwykle do odpadów zmieszanych albo do osobnego pojemnika, jeśli tak stanowi regulamin gminy. Pokazujemy przepisy, przykłady z Warszawy, Poznania i Krakowa, różnicę między popiołem drzewnym a węglowym oraz zasady bezpieczeństwa.

Stan na 3 października 2026 · 12 min czytania

Ogrzewanie domu

Czad: objawy zatrucia i gdzie zamontować czujnik tlenku węgla

Tlenek węgla jest bezbarwny i bezwonny, a w sezonie grzewczym 2025/2026 strażacy odnotowali 69 ofiar śmiertelnych. Wyjaśniamy objawy, pierwszą pomoc, wybór i montaż czujnika czadu oraz obowiązki z przepisów.

Stan na 2 października 2026 · 14 min czytania

Ogrzewanie domu

Ile węgla na zimę? Jak policzyć zapotrzebowanie domu

Jak policzyć, ile węgla, ekogroszku, pelletu lub drewna kupić na sezon: wzór, standard budynku, ciepła woda, sprawność kotła, przykłady dla domów od 100 do 200 m2.

Stan na 2 października 2026 · 8 min czytania