Jakość powietrza w mojej okolicy - jak sprawdzić i co oznacza

Jakość powietrza w swojej okolicy najpewniej sprawdzisz na portalu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (powietrze.gios.gov.pl) albo w bezpłatnej aplikacji GIOŚ "Jakość powietrza w Polsce". Mapa pokazuje stacje Państwowego Monitoringu Środowiska i Polski Indeks Jakości Powietrza w sześciu klasach, od "bardzo dobry" do "bardzo zły", liczony co godzinę z pomiarów pyłu PM10, PM2,5, ozonu, dwutlenku azotu i dwutlenku siarki. Zimą o jakości powietrza decyduje zwykle pył z ogrzewania domów, dlatego warto znać też lokalne przepisy: co wolno palić w Twoim województwie, sprawdzisz na stronie uchwał antysmogowych, a czym grzeją się domy w Twojej gminie - na jej stronie w katalogu składów opału.

Poniżej opisujemy narzędzia GIOŚ, znaczenie klas indeksu, różnicę między tanim czujnikiem a stacją pomiarową i to, kto oraz kiedy ostrzega przed smogiem. Stan na 3 października 2026 r.

Gdzie sprawdzić jakość powietrza w swojej okolicy?

• Portal "Jakość Powietrza" GIOŚ (powietrze.gios.gov.pl) - mapa bieżących danych pomiarowych ze stacji, prognozy jakości powietrza (mapy prognoz i prognozy wojewódzkie), wyszukiwarka stacji i Bank danych pomiarowych z archiwalnymi wynikami do bezpłatnego pobrania. Portal udostępnia też API.
• Aplikacja "Jakość powietrza w Polsce" - bezpłatna aplikacja mobilna GIOŚ, pokazująca te same wyniki pomiarów i indeks.
• Portale regionalne Inspekcji Ochrony Środowiska - podstrony województw w serwisie GIOŚ z informacjami regionalnymi, w tym z indeksem dla stacji w województwie.
• Komunikaty wojewódzkich centrów zarządzania kryzysowego - to one powiadamiają mieszkańców o ryzyku i wystąpieniu przekroczeń (więcej niżej).

Jak czytać mapę GIOŚ?

1. Wybierz najbliższą stację, która mierzy pył. Nie każda stacja mierzy wszystkie zanieczyszczenia. Szary znacznik ("Brak indeksu") oznacza, że stacja nie prowadzi automatycznych pomiarów zanieczyszczenia, które w danej chwili decyduje o jakości powietrza w województwie. Według GIOŚ jesienią i zimą jest to przeważnie pył PM2,5 lub PM10, a wiosną i latem ozon.
2. Sprawdź godzinę pomiaru. Wyniki dotyczą ostatniej godziny. Gdy ich brakuje, portal pokazuje dane z drugiej lub najwyżej trzeciej godziny wstecz.
3. Kliknij stację, żeby zobaczyć indeksy dla poszczególnych zanieczyszczeń i wykres stężeń.
4. Zajrzyj do prognozy, jeśli planujesz dłuższy pobyt na zewnątrz następnego dnia.

GIOŚ zastrzega, że wyniki jednogodzinne na mapie to niezweryfikowane dane ze stacji automatycznych, które mogą się zmienić po dalszej weryfikacji. Dane pochodzą wyłącznie z automatycznych stanowisk GIOŚ działających w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska.

Co oznaczają klasy indeksu jakości powietrza?

Polski indeks jakości powietrza liczy się z 1-godzinnych stężeń SO2, NO2, PM10, PM2,5 i ozonu. Każde zanieczyszczenie dostaje własną klasę, a indeks ogólny stacji przyjmuje wartość najgorszego indeksu indywidualnego albo zanieczyszczenia dominującego w województwie. Granice klas dla pyłu i zalecenia zdrowotne GIOŚ zestawiamy poniżej.

Klasa indeksu	PM10 (µg/m3, 1 h)	PM2,5 (µg/m3, 1 h)	Co zaleca GIOŚ
Bardzo dobry	0-20	0-13	aktywność na wolnym powietrzu bez ograniczeń
Dobry	20,1-50	13,1-35	brak lub niskie ryzyko, aktywność bez ograniczeń
Umiarkowany	50,1-80	35,1-55	może stanowić zagrożenie dla osób chorych, starszych, kobiet w ciąży i małych dzieci
Dostateczny	80,1-110	55,1-75	rozważyć skrócenie lub rozłożenie w czasie aktywności na zewnątrz, zwłaszcza długotrwałego lub wzmożonego wysiłku
Zły	110,1-150	75,1-110	osoby z grup wrażliwych powinny unikać przebywania na zewnątrz, pozostali ograniczyć do minimum aktywność fizyczną
Bardzo zły	powyżej 150	powyżej 110	grupy wrażliwe bezwzględnie unikają wyjścia, pozostali ograniczają pobyt na zewnątrz do niezbędnego minimum

Zakresy dla pyłu GIOŚ zmienił po rozporządzeniu Ministra Środowiska z 8 października 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 1931). Ważne rozróżnienie: indeks opisuje stężenia godzinowe i służy do bieżącej informacji. Normy prawne, w tym poziom informowania i poziom alarmowy dla pyłu PM10, odnoszą się do średnich dobowych - o nich piszemy niżej tylko w skrócie.

Tani czujnik czy stacja GIOŚ - komu wierzyć?

Stacje Państwowego Monitoringu Środowiska mierzą pył metodą grawimetryczną (referencyjną, opisaną w normie PN-EN 12341) albo miernikami automatycznymi, które mają certyfikat równoważności z metodą referencyjną. Lokalizację stanowisk określają przepisy, obecnie rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 11 grudnia 2020 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 870).

Cecha	Stacja GIOŚ	Niskokosztowy czujnik
Metoda pomiaru	referencyjna albo z wykazaną równoważnością	bez wykazanej równoważności
Lokalizacja	według kryteriów z przepisów, reprezentatywna dla obszaru	często balkon, okno, dach, drzewo
Weryfikacja danych	bieżąca, miesięczna, roczna i krajowa	zależy od producenta
Czy rozstrzyga o przekroczeniu norm	tak	nie
Do czego się przydaje	ocena jakości powietrza, ostrzeżenia	orientacja, czy w danym miejscu jest wysoko, średnio czy nisko

GIOŚ pisze wprost, że z powodu braku wykazanej równoważności z metodą referencyjną niskokosztowe czujniki "nie mogą być one traktowane jako źródło wiarygodnych danych", a na ich podstawie nie można stwierdzić przekroczenia norm. Ich pomiary "mogą być obarczone bardzo dużym błędem", a w skrajnych przypadkach mogą być całkowicie nieprawidłowe.

Pokazały to pomiary porównawcze przeprowadzone w ramach porozumienia Województwa Małopolskiego, GIOŚ, Akademii Górniczo-Hutniczej, dwóch gmin i organizacji społecznej - w Rabce-Zdroju (luty-czerwiec 2017 r.) i Dobczycach (grudzień 2017 - marzec 2018 r.). Dwa egzemplarze tego samego czujnika różniły się w pomiarach PM10 o 2-20 µg/m3, a przy stężeniach powyżej 30 µg/m3 nawet o 40 µg/m3. Żadne urządzenie nie spełniło wszystkich kryteriów pozwalających użyć go do oceny jakości powietrza. Autorzy podsumowania uznali jednak, że część czujników nadaje się do celów edukacyjnych i informacyjnych, a dokładność wyraźnie poprawia kalibracja względem stacji referencyjnej.

W praktyce: domowy czujnik pomaga zauważyć, że dym z okolicy nasila się wieczorem, ale liczby z niego porównuj z najbliższą stacją GIOŚ, a nie z normami.

Ostrzeżenia i alarmy smogowe w skrócie

Przepisy znają dwa poziomy alertowe. Poziom informowania to według GIOŚ stężenie, powyżej którego krótkotrwałe narażenie zagraża zdrowiu wrażliwych grup ludności i potrzebna jest natychmiastowa informacja. Poziom alarmowy to poziom, którego "nawet krótkotrwałe przekroczenie może powodować zagrożenie dla zdrowia ludzi". Dla pyłu PM10 wynoszą one 100 i 150 µg/m3 w średniej dobowej (rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu, tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 845).

Kto ostrzega przed smogiem?

• Wojewódzkie centrum zarządzania kryzysowego niezwłocznie powiadamia społeczeństwo "w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie" zarówno o ryzyku, jak i o wystąpieniu przekroczenia poziomu alarmowego, informowania, dopuszczalnego lub docelowego (art. 93 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 647).
• Ryzyko ocenia się z pomiarów albo z modelowania i analiz (art. 93 ust. 1a), dlatego ostrzeżenie może przyjść, zanim stężenia faktycznie wzrosną.
• Powiadomienie musi zawierać datę, godzinę i obszar, przyczyny, prognozę, wskazanie grup wrażliwych ze środkami ostrożności oraz informację o obowiązujących ograniczeniach (art. 93 ust. 2).
• Organy, w tym gminy, dostają od wojewódzkiego centrum informację o konieczności podjęcia działań z planu działań krótkoterminowych (art. 92 ust. 1d).

Plan działań krótkoterminowych uchwala sejmik województwa (art. 92 Prawa ochrony środowiska). Określa on m.in. zachowanie obywateli w razie przekroczeń i sposób ogłaszania o nich. Treść planów różni się między województwami. Na przykład w województwie warmińsko-mazurskim plan przyjęty uchwałą nr LI/772/23 z 27 czerwca 2023 r. przewiduje "zalecenie ograniczenia użytkowania kominków niebędących jedynym źródłem ciepła", ogłaszane przez gminy, oraz kontrole spalania odpadów. Szczegółowe progi, ich historię i znaczenie alarmu smogowego opisujemy w artykule normy PM10 i alarm smogowy.

Co robić, gdy powietrze jest złe?

1. Dostosuj aktywność do klasy indeksu. Przy klasie "dostateczny" GIOŚ zaleca rozważyć skrócenie lub rozłożenie w czasie aktywności na zewnątrz, przy "złym" osoby chore, starsze, kobiety w ciąży i małe dzieci powinny unikać przebywania na wolnym powietrzu, a przy "bardzo złym" - bezwzględnie go unikać.
2. Sprawdzaj komunikaty dla swojego województwa. To w nich znajdziesz środki ostrożności i informację o ograniczeniach, które obowiązują w danym dniu.
3. Jeśli masz kominek, który nie jest jedynym źródłem ciepła, rozważ rezygnację z palenia w dni ostrzeżeń - część planów działań krótkoterminowych zaleca to wprost. Zasady dla kominków z uchwał antysmogowych opisujemy w artykule kominek a uchwała antysmogowa.
4. Pal tym, co wolno, i tak, żeby mniej dymić. Sposób rozpalania od góry w kotłach zasypowych i piecach opisujemy w poradniku palenie od góry.
5. Zgłaszaj spalanie odpadów. Gdzie i jak to zrobić skutecznie, wyjaśniamy w poradniku palenie śmieci: gdzie zgłosić.

Skąd zimowy smog i co mają do tego uchwały antysmogowe?

GIOŚ co roku ocenia jakość powietrza w strefach. W ocenie za 2025 r., opublikowanej 30 kwietnia 2026 r., średnioroczny poziom dopuszczalny pyłu PM2,5 został przekroczony w 7 strefach, a poziom docelowy benzo(a)pirenu w pyle PM10 nie został dotrzymany w 26 strefach. Średnioroczny poziom dopuszczalny PM10 dotrzymano wszędzie, ale w 13 strefach przekroczone zostało kryterium dotyczące częstości przekroczeń stężeń 24-godzinnych. GIOŚ wskazuje przyczynę: "emisje tego zanieczyszczenia pochodzące z indywidualnego ogrzewania budynków w sezonie grzewczym".

Na to odpowiadają dwa narzędzia samorządu województwa:

• Programy ochrony powietrza - sejmik uchwala je dla stref, w których przekroczone są normy (art. 91 Prawa ochrony środowiska). Nakładają zadania głównie na gminy i powiaty.
• Uchwały antysmogowe - sejmik może wprowadzić ograniczenia lub zakazy eksploatacji instalacji, w których spala się paliwa, w tym wskazać dopuszczone i zakazane paliwa oraz wymagania dla kotłów i kominków (art. 96). Uchwała jest aktem prawa miejscowego i obowiązuje mieszkańców.

Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska uchwał antysmogowych nie mają województwa podlaskie i warmińsko-mazurskie. W pozostałych czternastu obowiązują zakazy wybranych paliw i terminy wymiany starych kotłów. Treść uchwały dla swojego województwa znajdziesz na stronie przepisy antysmogowe, a zestawienie dat wymiany kotłów w artykule zakaz palenia węglem - terminy.

Najczęstsze pytania

Jak sprawdzić jakość powietrza, gdy w mojej miejscowości nie ma stacji?

Skorzystaj z najbliższej stacji GIOŚ, która mierzy pył PM10 lub PM2,5, oraz z map prognoz na portalu powietrze.gios.gov.pl. Wyniki stacji są reprezentatywne dla obszaru, ale lokalnie, np. w dolinie z gęstą zabudową, stężenia mogą być inne.

Czym różni się indeks jakości powietrza od alarmu smogowego?

Indeks GIOŚ to bieżąca ocena liczona z pomiarów godzinowych. Poziom informowania i poziom alarmowy to normy prawne liczone ze średnich dobowych - dla pyłu PM10 100 i 150 µg/m3. O ryzyku i przekroczeniu tych poziomów powiadamia wojewódzkie centrum zarządzania kryzysowego.

Czy można ufać domowemu czujnikowi smogu?

Jako orientacyjnemu wskaźnikowi - tak, jako pomiarowi - nie. GIOŚ podkreśla, że tanie czujniki nie mają wykazanej równoważności z metodą referencyjną i nie można na ich podstawie stwierdzić przekroczenia norm. W badaniu porównawczym w Małopolsce dwa egzemplarze tego samego czujnika różniły się nawet o 40 µg/m3.

Dlaczego stacja na mapie GIOŚ jest szara?

Szary kolor oznacza "Brak indeksu": stacja nie mierzy automatycznie zanieczyszczenia, które w danej chwili decyduje o jakości powietrza w województwie, zwykle pyłu zimą albo ozonu latem. Pozostałe wyniki tej stacji nadal można sprawdzić.

Czy w dniu alarmu smogowego wolno palić w kominku?

To zależy od uchwały antysmogowej i planu działań krótkoterminowych Twojego województwa. Część planów tylko zaleca ograniczenie palenia w kominkach, które nie są jedynym źródłem ciepła, jak w województwie warmińsko-mazurskim. Obowiązujące ograniczenia powinno wymieniać powiadomienie wojewódzkiego centrum zarządzania kryzysowego.

Źródła

• GIOŚ, portal "Jakość Powietrza", "Informacje zdrowotne - Indeks Jakości Powietrza" (zakresy klas i zalecenia): https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/health_informations
• GIOŚ, "Nowe zakresy stężeń Indeksu Jakości Powietrza" (po rozporządzeniu Dz.U. 2019 poz. 1931): https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/show/1001737
• GIOŚ, "Nowy Indeks jakości powietrza oraz aktualizacja aplikacji mobilnej" (komunikat archiwalny, opis "Brak indeksu" i aplikacji): https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/show/1001197
• GIOŚ, "Informacje o normach jakości powietrza pod kątem poziomów alertowych": https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/annual_assessment_air_exposure_alarms_level_info
• GIOŚ, "Informacje dotyczące systemu monitoringu jakości powietrza w Polsce": https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/measuring_air_assessment_measurings
• GIOŚ, "Pomiary pyłu zawieszonego w powietrzu" (23 lutego 2017 r.): http://www.gios.gov.pl/pl/aktualnosci/391-pomiary-pylu-zawieszonego-w-powietrzu
• WIOŚ w Poznaniu, "Czujniki jakości powietrza. Czy warto im ufać?" (22 listopada 2018 r., podsumowanie pomiarów porównawczych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego): https://poznan.wios.gov.pl/2018/11/22/czujniki-jakosci-powietrza-czy-warto-im-ufac/
• GIOŚ, "Raporty wojewódzkie oceny jakości powietrza za 2025 rok są już dostępne" (30 kwietnia 2026 r.): https://www.gov.pl/web/gios/juz-dostepne-raporty-wojewodzkie-oceny-jakosci-powietrza-za-2025-rok
• Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 647: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000647
• Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu, tekst jednolity Dz.U. 2021 poz. 845: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20210000845
• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 11 grudnia 2020 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 870: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000870
• Uchwała nr LI/772/23 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z 27 czerwca 2023 r. w sprawie programu ochrony powietrza dla strefy warmińsko-mazurskiej (Dz. Urz. Woj. Warm.-Maz. 2023 poz. 3873): https://edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl/WDU_N/2023/3873/oryginal/akt.pdf
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska, BIP, "Uchwały antysmogowe": https://bip.mos.gov.pl/strategie-plany-programy/programy-ochrony-powietrza-dzialania-administracji-samorzadowej/uchwaly-antysmogowe/
• Aplikacja GIOŚ "Jakość powietrza w Polsce" w App Store: https://apps.apple.com/pl/app/jakosc-powietrza-w-polsce/id1072036124