Zakaz palenia węglem od 2028 r. w 9 powiatach wokół Warszawy

Od 1 stycznia 2028 r. w 69 gminach dziewięciu powiatów wokół Warszawy - grodziskiego, legionowskiego, mińskiego, nowodworskiego, otwockiego, piaseczyńskiego, pruszkowskiego, warszawskiego zachodniego i wołomińskiego - nie wolno palić węglem kamiennym ani paliwami z niego wytworzonymi, także ekogroszkiem, w kotłach, piecach i kominkach. Zakaz wprowadziła uchwała nr 59/22 Sejmiku Województwa Mazowieckiego, która zmieniła mazowiecką uchwałę antysmogową nr 162/17. Węglem mogą dalej palić tylko kotły klasy 5 uruchomione do 10 listopada 2017 r. i urządzenia zgodne z ekoprojektem uruchomione do 1 czerwca 2022 r. - do końca ich żywotności.

Drewno o wilgotności do 20%, pellet i brykiet drzewny pozostają dozwolone. Tego samego dnia, 1 stycznia 2028 r., w całym województwie mazowieckim kończy się okres przejściowy dla kotłów klasy 3 i 4. Opisujemy stan prawny na 1 października 2026 r. na podstawie tekstów uchwał opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego.

Skąd się wziął zakaz i co dokładnie stanowi

Na Mazowszu obowiązuje uchwała nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 24 października 2017 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa mazowieckiego ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2017 r. poz. 9600). Sejmik zmienił ją uchwałą nr 59/22 z 26 kwietnia 2022 r. (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2022 r. poz. 5147), która weszła w życie 14 maja 2022 r. To ona dodała do uchwały antysmogowej zakaz węgla w Warszawie i w dziewięciu okolicznych powiatach. Do 1 października 2026 r. nie znaleźliśmy późniejszych zmian - nie wymienia ich ani urząd marszałkowski w materiałach o uchwale, ani rządowy spis uchwał antysmogowych GIOŚ.

Podstawą prawną uchwał jest art. 96 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, który pozwala sejmikowi wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których spala się paliwa. Zakaz ma brzmienie:

"Zakazuje się stosowania w instalacjach, o których mowa w § 2, węgla kamiennego oraz paliw stałych produkowanych z wykorzystaniem tego węgla: (...) 2) od dnia 1 stycznia 2028 r., w granicach administracyjnych gmin wchodzących w skład powiatów: grodziskiego, legionowskiego, mińskiego, nowodworskiego, piaseczyńskiego, pruszkowskiego, otwockiego, warszawskiego zachodniego oraz wołomińskiego."

§ 4a pkt 2 uchwały nr 162/17 w brzmieniu nadanym uchwałą nr 59/22 Sejmiku Województwa Mazowieckiego

Instalacje z § 2 to wszystkie urządzenia na paliwa stałe, w szczególności piece, kominki i kotły, które dostarczają ciepło do centralnego ogrzewania lub do podgrzewania wody albo oddają je bezpośrednio do pomieszczenia. Zakaz obejmuje więc także kominki, kozy, piece kaflowe i kuchnie węglowe. Dotyczy każdego, kto takie urządzenie eksploatuje (§ 3), i obowiązuje przez cały rok, nie tylko w sezonie grzewczym (§ 1 ust. 1).

Których paliw dotyczy zakaz

Uchwała mówi o węglu kamiennym i paliwach stałych produkowanych z jego wykorzystaniem. W praktyce oznacza to węgiel kamienny w każdym sortymencie - kostkę, orzech, groszek, ekogroszek - oraz paliwa z niego wytworzone, np. brykiety węglowe.

Część paliw jest zakazana na całym Mazowszu już od 1 lipca 2018 r. (§ 4): muły i flotokoncentraty węglowe oraz mieszanki z ich udziałem, węgiel brunatny i paliwa z niego, węgiel kamienny sypki o uziarnieniu 0-3 mm oraz paliwa z biomasy o wilgotności w stanie roboczym powyżej 20%.

Które gminy obejmuje zakaz węgla od 2028 r.

Zakaz obowiązuje w granicach administracyjnych wszystkich gmin dziewięciu powiatów, czyli w miastach i na wsiach - łącznie w 69 gminach. Nazwa powiatu prowadzi do jego strony w katalogu, nazwa gminy do strony gminy, na której są składy opału z okolicy, ceny i dane o ogrzewaniu domów.

• powiat grodziski (6 gmin): Baranów, Grodzisk Mazowiecki, Jaktorów, Milanówek, Podkowa Leśna, Żabia Wola
• powiat legionowski (5 gmin): Jabłonna, Legionowo, Nieporęt, Serock, Wieliszew
• powiat miński (13 gmin): Cegłów, Dębe Wielkie, Dobre, Halinów, Jakubów, Kałuszyn, Latowicz, Mińsk Mazowiecki (miasto), Mińsk Mazowiecki (gmina wiejska), Mrozy, Siennica, Stanisławów, Sulejówek
• powiat nowodworski (6 gmin): Czosnów, Leoncin, Nasielsk, Nowy Dwór Mazowiecki, Pomiechówek, Zakroczym
• powiat otwocki (8 gmin): Celestynów, Józefów, Karczew, Kołbiel, Osieck, Otwock, Sobienie-Jeziory, Wiązowna
• powiat piaseczyński (6 gmin): Góra Kalwaria, Konstancin-Jeziorna, Lesznowola, Piaseczno, Prażmów, Tarczyn
• powiat pruszkowski (6 gmin): Brwinów, Michałowice, Nadarzyn, Piastów, Pruszków, Raszyn
• powiat warszawski zachodni (7 gmin): Błonie, Izabelin, Kampinos, Leszno, Łomianki, Ożarów Mazowiecki, Stare Babice
• powiat wołomiński (12 gmin): Dąbrówka, Jadów, Klembów, Kobyłka, Marki, Poświętne, Radzymin, Strachówka, Tłuszcz, Wołomin, Ząbki, Zielonka

W Warszawie ten sam zakaz obowiązuje od 1 października 2023 r. (§ 4a pkt 1), z analogicznymi wyjątkami. W pozostałych powiatach Mazowsza węgiel kamienny jako taki nie jest zakazany, ale obowiązują tam pozostałe wymagania uchwały, w tym zakaz paliw z § 4 i termin dla kotłów klasy 3 i 4. Wszystkie terminy dla regionu zebraliśmy na stronie uchwały antysmogowej województwa mazowieckiego.

Kto może palić węglem po 1 stycznia 2028 r. - wyjątki

Wyjątki opisuje § 4b uchwały. O tym, czy urządzenie z nich korzysta, decydują dwie rzeczy: czy spełnia określone wymagania i kiedy zostało uruchomione. Uchwała liczy uruchomienie od pierwszego uruchomienia instalacji w miejscu obecnego użytkowania (§ 1 ust. 2), więc stary kocioł przeniesiony do innego domu traktuje się jak uruchomiony na nowo.

Urządzenie	Węgiel od 1.01.2028 r.	Podstawa
Kocioł klasy 5 według normy PN-EN 303-5:2012 uruchomiony do 10 listopada 2017 r.	Dozwolony do końca żywotności urządzenia	§ 4b ust. 4
Kocioł spełniający wymagania ekoprojektu (rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189) uruchomiony do 1 czerwca 2022 r.	Dozwolony do końca żywotności urządzenia	§ 4b ust. 3 w zw. z § 5
Kominek, koza lub piec spełniający wymagania ekoprojektu (rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1185) uruchomiony do 1 czerwca 2022 r.	Dozwolony do końca żywotności urządzenia	§ 4b ust. 3 w zw. z § 6
Kocioł, kominek lub piec zgodny z ekoprojektem uruchomiony po 1 czerwca 2022 r.	Zakazany - urządzenie można dalej używać z innym paliwem, jeśli dopuszcza je producent	§ 4a pkt 2
Kocioł klasy 3 lub 4 uruchomiony przed 11 listopada 2017 r.	Zakazany, a sam kocioł można eksploatować tylko do 31 grudnia 2027 r.	§ 4a pkt 2 i § 10 pkt 2 lit. b
Kocioł pozaklasowy (bez klasy 3, 4 ani 5)	Urządzenie zakazane od 1 stycznia 2023 r.	§ 10 pkt 2 lit. a
Kominek lub piec niespełniający ekoprojektu i bez urządzenia redukującego emisję pyłu	Urządzenie zakazane od 1 stycznia 2023 r.	§ 10 pkt 3

Trzy rzeczy, o których łatwo zapomnieć:

• Od 11 listopada 2017 r. na Mazowszu wolno uruchamiać tylko kotły zgodne z ekoprojektem (§ 5 i § 10). Kocioł z tabliczką "klasa 5" uruchomiony po tej dacie korzysta z wyjątku tylko wtedy, gdy spełnia także wymagania ekoprojektu. Różnicę wyjaśniamy w artykule kocioł 5 klasy a ekoprojekt.
• Nowy kocioł na ekogroszek kupiony po 1 czerwca 2022 r. nie daje prawa do palenia węglem po 2027 r., nawet jeśli spełnia ekoprojekt. Od 1 stycznia 2028 r. można w nim spalać tylko paliwo inne niż węglowe, o ile producent je dopuszcza w instrukcji.
• Uchwała nie definiuje "ustania żywotności". Spełnienie wymagań wykazuje użytkownik dokumentami, w szczególności dokumentacją techniczną albo instrukcją urządzenia (§ 7) - warto je zachować razem z dowodem daty montażu.

Co z drewnem, pelletem i brykietem

Zakaz z § 4a dotyczy tylko węgla kamiennego i paliw z niego. Drewno, pellet i brykiet drzewny są dozwolone, pod warunkiem że ich wilgotność w stanie roboczym nie przekracza 20% (§ 4 pkt 4). Świeżo ścięte drewno ma zwykle znacznie więcej wody, dlatego do pieca i kominka nadaje się dopiero sezonowane - jak to sprawdzić, opisujemy w poradniku o wilgotności drewna opałowego.

Zmiana paliwa nie zastępuje wymiany urządzenia. Kocioł klasy 3 lub 4 uruchomiony przed 11 listopada 2017 r. trzeba wyłączyć z eksploatacji do 31 grudnia 2027 r. bez względu na to, czy pali się w nim węglem, drewnem czy pelletem - termin z § 10 dotyczy urządzenia, a nie paliwa.

Dwa terminy w jednym dniu: kotły klasy 3 i 4

W całym województwie mazowieckim kotły klasy 3 i 4 uruchomione przed wejściem uchwały w życie można eksploatować do 31 grudnia 2027 r. Od 1 stycznia 2028 r. dopuszczalne są tylko kotły spełniające wymagania ekoprojektu (§ 10 pkt 2 lit. b). W dziewięciu powiatach wokół Warszawy ten dzień zbiega się z zakazem węgla, więc właściciel kotła klasy 3 lub 4 ma w praktyce jeden termin: do końca 2027 r. musi mieć inne źródło ciepła.

Przykład: dom w gminie wiejskiej Mińsk Mazowiecki, kocioł węglowy klasy 3 uruchomiony w 2010 r. Sprawdzarka terminów wymiany kotła pokazuje dla takiego przypadku: wymiana do 31 grudnia 2027 r. i zakaz węgla od 1 stycznia 2028 r., z podstawą prawną w § 10 pkt 2 lit. b i § 4a pkt 2 uchwały. W sprawdzarce możesz wpisać własną gminę, rodzaj urządzenia, klasę i rok uruchomienia.

Ile domów w tych powiatach grzeje się paliwem stałym

Skalę pokazują dane Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB), którą prowadzi Główny Urząd Nadzoru Budowlanego. Według stanu na 1 października 2026 r. właściciele zgłosili do niej 319 929 domów jednorodzinnych w dziewięciu powiatach. 97 579 z nich (30,5%) ogrzewa się wyłącznie paliwem stałym, a 19 587 (6,1%) wyłącznie paliwem stałym w kotłach klasy 3 lub 4, czyli w urządzeniach, które trzeba wymienić do końca 2027 r.

Powiat	Domy w CEEB	Wyłącznie paliwo stałe	w tym wyłącznie źródła pozaklasowe	Wyłącznie paliwo stałe, kocioł klasy 3 lub 4	Paliwo stałe razem z innym źródłem
grodziski	26 779	7191 (26,9%)	4773 (17,8%)	1358 (5,1%)	8396 (31,4%)
legionowski	28 474	6179 (21,7%)	4129 (14,5%)	967 (3,4%)	9655 (33,9%)
miński	41 687	23 396 (56,1%)	13 694 (32,8%)	5274 (12,7%)	6862 (16,5%)
nowodworski	17 769	9713 (54,7%)	5733 (32,3%)	2181 (12,3%)	3090 (17,4%)
otwocki	29 276	12 228 (41,8%)	7680 (26,2%)	2581 (8,8%)	6368 (21,8%)
piaseczyński	48 590	10 123 (20,8%)	6818 (14,0%)	1736 (3,6%)	16 017 (33,0%)
pruszkowski	34 263	3584 (10,5%)	2650 (7,7%)	478 (1,4%)	11 108 (32,4%)
warszawski zachodni	34 150	5671 (16,6%)	3228 (9,5%)	1363 (4,0%)	11 790 (34,5%)
wołomiński	58 941	19 494 (33,1%)	13 511 (22,9%)	3649 (6,2%)	12 968 (22,0%)
razem 9 powiatów	319 929	97 579 (30,5%)	62 216 (19,4%)	19 587 (6,1%)	86 254 (27,0%)

Najwięcej domów ogrzewanych wyłącznie paliwem stałym jest w powiatach mińskim (56,1%) i nowodworskim (54,7%), najmniej w pruszkowskim (10,5%). Dla porównania w całym województwie mazowieckim ten udział wynosi 49,7%, a w Polsce 56,5%. Trzeba pamiętać o dwóch ograniczeniach tych danych: "paliwo stałe" to w raporcie GUNB także drewno, pellet i brykiet, a nie tylko węgiel, i nie każdy dom złożył już deklarację. Liczby dla pojedynczej gminy są w bloku "Jak grzeją się domy" na stronie gminy w katalogu.

Co zrobić przed 1 stycznia 2028 r.

1. Ustal klasę i datę uruchomienia urządzenia. Klasa jest na tabliczce znamionowej i w dokumentacji kotła, zgodność z ekoprojektem potwierdza dokumentacja techniczna albo instrukcja. Datę uruchomienia potwierdza np. protokół montażu albo faktura za instalację.
2. Sprawdź swój przypadek w sprawdzarce terminów. Jeśli urządzenie korzysta z wyjątku z § 4b, nie musisz nic zmieniać. Jeśli nie - masz do wyboru inne paliwo (gdy urządzenie je dopuszcza) albo inne źródło ciepła.
3. Policz koszt wymiany i sprawdź dotacje. Program Czyste Powietrze dofinansowuje 40, 70 albo 100% kosztów kwalifikowanych (bez VAT), zależnie od dochodu. Dotacja na wymianę źródła ciepła przysługuje, gdy dom ma wyłącznie źródła na paliwo stałe niespełniające wymagań co najmniej klasy 5 i wszystkie zostaną zlikwidowane. Nabór trwa w trybie ciągłym, a umowy można podpisywać do 31 grudnia 2030 r. Szczegóły w poradniku Czyste Powietrze 2026. Własne programy wymiany pieców prowadzi część gmin - o aktualny nabór zapytaj w urzędzie gminy albo w gminnym punkcie konsultacyjnym programu.
4. Planuj zakupy opału z myślą o terminie. Uchwała nie przewiduje okresu na zużycie zapasów. Węgla kupionego przed 2028 r. nie wolno spalać po 31 grudnia 2027 r. w urządzeniu, które nie korzysta z wyjątku.
5. Po wymianie zgłoś nowe źródło ciepła do CEEB w ciągu 14 dni od pierwszego uruchomienia (art. 27g ust. 1 i 4 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków). Jak to zrobić, opisujemy w poradniku o deklaracji CEEB.

Osobna zasada dotyczy domów w budowie: w nowym budynku, dla którego wniosek o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie złożono po 1 stycznia 2023 r. (czyli od 2 stycznia 2023 r.), nie wolno eksploatować instalacji na paliwa stałe, jeśli budynek można podłączyć do sieci ciepłowniczej biegnącej na terenie bezpośrednio przylegającym do działki (§ 6a). Brak takiej możliwości potwierdza dokument operatora sieci albo oświadczenie projektanta (§ 6b).

Kto kontroluje i jakie są kary

Kontrolę przestrzegania przepisów o ochronie środowiska prowadzą m.in. wójt, burmistrz lub prezydent miasta, którzy mogą do tego upoważnić pracowników urzędu albo funkcjonariuszy straży gminnej (art. 379 ust. 1 i 2 Prawa ochrony środowiska). Kto nie przestrzega zakazów z uchwały antysmogowej, podlega karze grzywny (art. 334 Prawa ochrony środowiska) - od 20 do 5000 zł (art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń). W postępowaniu mandatowym grzywna wynosi do 500 zł (art. 96 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia). Przebieg kontroli i prawa właściciela domu opisujemy w poradniku kontrola pieca przez straż miejską.

Najczęstsze pytania

Czy od 2028 r. można palić ekogroszkiem pod Warszawą?

Nie w 69 gminach powiatów grodziskiego, legionowskiego, mińskiego, nowodworskiego, otwockiego, piaseczyńskiego, pruszkowskiego, warszawskiego zachodniego i wołomińskiego. Ekogroszek to węgiel kamienny, więc od 1 stycznia 2028 r. obejmuje go zakaz z § 4a pkt 2 uchwały antysmogowej. Wyjątek mają kotły klasy 5 uruchomione do 10 listopada 2017 r. i kotły zgodne z ekoprojektem uruchomione do 1 czerwca 2022 r.

Mam kocioł na ekogroszek z 2020 r. Czy mogę nim palić węglem po 2027 r.?

Tak, jeśli kocioł spełnia wymagania ekoprojektu (rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1189), bo został uruchomiony przed 1 czerwca 2022 r. - wtedy do końca jego żywotności (§ 4b ust. 3). Zgodność z ekoprojektem musisz umieć wykazać dokumentacją techniczną albo instrukcją kotła.

Czy zakaz dotyczy kominka i kozy?

Tak. Zakaz obejmuje wszystkie instalacje na paliwa stałe z § 2 uchwały, w tym kominki, kozy i piece kaflowe. Drewnem o wilgotności do 20% można w nich palić dalej, jeśli samo urządzenie spełnia wymagania uchwały.

Czy mogę spalić zapas węgla kupiony przed 2028 r.?

Uchwała nie przewiduje takiego wyjątku. Od 1 stycznia 2028 r. węgla kamiennego nie wolno stosować w urządzeniu, które nie mieści się w wyjątkach z § 4b, bez względu na to, kiedy węgiel kupiono.

Czy w Warszawie wolno palić węglem?

Od 1 października 2023 r. nie (§ 4a pkt 1), z wyjątkiem kotłów klasy 5 uruchomionych do 10 listopada 2017 r. i urządzeń zgodnych z ekoprojektem uruchomionych do 1 czerwca 2022 r., które mogą spalać węgiel do końca żywotności.

Czy termin 1 stycznia 2028 r. może się jeszcze zmienić?

Termin może zmienić tylko Sejmik Województwa Mazowieckiego nową uchwałą opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego. Według stanu na 1 października 2026 r. takiej zmiany nie ma - obowiązuje brzmienie nadane uchwałą nr 59/22.

Źródła

• Uchwała nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 24 października 2017 r., Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2017 r. poz. 9600: https://edziennik.mazowieckie.pl/WDU_W/2017/9600/akt.pdf
• Uchwała nr 59/22 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 26 kwietnia 2022 r. zmieniająca uchwałę antysmogową, Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2022 r. poz. 5147: https://edziennik.mazowieckie.pl/WDU_W/2022/5147/akt.pdf
• Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, rejestr uchwał sejmiku - uchwała nr 59/22: https://mazovia.pl/pl/bip/sejmik/uchwaly-sejmiku/rejestr-uchwal-sejmiku/uchwala-5922-sejmiku-wojewodztwa-mazowieckiego-z-dnia-2022-04-26.html
• Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, "Informacje ogólne na temat uchwały antysmogowej": https://www.powietrze.mazovia.pl/uchwala-antysmogowa/informacje-ogolne-na-temat-uchwaly-antysmogowej
• Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, uchwała antysmogowa dla województwa mazowieckiego: https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/rwms/content/show/6806
• Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 647 (art. 96, 334, 379): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000647
• Ustawa z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 734 (art. 24): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000734
• Ustawa z 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 860 (art. 96): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000860
• Ustawa z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 920 (art. 27g): https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000920
• NFOŚiGW, program priorytetowy Czyste Powietrze od 20 lipca 2026 r. (PDF): https://czystepowietrze.gov.pl/wazne-komunikaty/zmiany-w-programie-czyste-powietrze-od-20-lipca-2026-latwiej-skorzystac-z-dotacji/czyste_powietrze_program_priorytetowy_od_20_lipca_2026.pdf
• Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, CEEB, raport "Struktura budynków jednorodzinnych dla zestawienia źródeł C.O." (stan na 1 października 2026 r.): https://zone.gunb.gov.pl/pl/raporty/struktura_budynkow_zrodla_co